HYGEIA Hospital
ΜΗΤΕΡΑ
Παίδων ΜΗΤΕΡΑ
ΛΗΤΩ Μαιευτικό, Γυναικολογικό & Χειρουργικό Κέντρο
Y-Logimed Α.Ε.
AlfaLab | Kέντρο Μοριακής Βιολογίας & Κυτταρογενετικής
Beatific® | Super-effective Anti-aging Skincare for Face - Eyes - Body

Ωτορινολαρυγγολογία

Αλλεργική ρινίτιδα

Γράφει ο
Περικλής Νομικός,
Ωτορινολαρυγγολόγος, Διευθυντής Ωτορινολαρυγγολογικής Κλινικής

Η αλλεργική ρινίτιδα θεωρείται σήμερα μια μείζονα χρόνια αναπνευστική νόσος. Η συχνότητά της παγκοσμίως κυμαίνεται από 7% έως 25% και αυξάνεται συνεχώς στην διάρκεια των τελευταίων 40 ετών.

Παρότι δεν θεωρείται νόσος που απειλεί άμεσα τη ζωή του ασθενούς, οι επιπτώσεις της ωστόσο στην ποιότητα ζωής του, στη φυσική και ψυχολογική του ευεξία και γενικά στην προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική ζωή του είναι τεράστιες και ορισμένες φορές συγκρίσιμες με αυτές του βρογχικού άσθματος.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο πιστεύεται  ότι πάσχει το 23% του πληθυσμού, ωστόσο μόνο 1 στους 2 ασθενείς διαγιγνώσκεται και μόνο 1στους 4 ασθενείς λαμβάνει σωστή θεραπεία.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Χαρακτηριστικά η αλλεργική ρινίτιδα πρωτοεκδηλώνεται περί το τέλος  της παιδικής ηλικίας,  μπορεί όμως και κατά τη διάρκεια της εφηβείας ή και μεταγενέστερα. Στο 60% των περιπτώσεων υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αλλεργίας.

Η αλλεργική προδιάθεση ή αλλιώς ατοπία, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα ενός ανθρώπου αντιδρά υπερβολικά σε συνήθεις εξωτερικούς παράγοντες, τα λεγόμενα αλλεργιογόνα όπως σκόνη, γύρη κλπ, θεωρείται γενετικό νόσημα. Στην έκφραση όμως του γονιδίου της ατοπίας και στην εμφάνιση των συμπτωμάτων της αλλεργίας σημαντικό ρόλο παίζει το περιβάλλον και η ευαισθητοποίηση του ατόμου σε ένα ή περισσότερα αλλεργιογόνα, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει από λίγους μήνες έως και χρόνια.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Οι εκδηλώσεις της αλλεργικής ρινίτιδας και επιπεφυκίτιδας είναι χαρακτηριστικές και περιλαμβάνουν υδαρή ρινόρροια, ρινικό κνησμό (φαγούρα), παροξυσμικό πταρμό, ρινική συμφόρηση ή απόφραξη, κνησμό της υπερώας και του φάρυγγα, δακρύρροια, ερυθρότητα κνησμό και καύσο στα μάτια και οπισθορρινική έκκριση, η οποία προκαλεί επίμονο ξηρό βήχα, βραχνάδα στη φωνή και ερεθισμό του κατώτερου αναπνευστικού.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Παραδοσιακά η αλλεργική ρινίτιδα διακρινόταν σε εποχιακή (πυρετός εκ χόρτου) οφειλόμενη σε αλλεργιογόνα εξωτερικού χώρου, όπως οι γύρεις τις περιόδους της ανθοφορίας (κυρίως άνοιξη) και σε ολοετή αλλεργική ρινίτιδα, που προκαλείται κυρίως από εσωτερικά αλλεργιογόνα, όπως τα  ακάρεα της σκόνης, οι μύκητες και τα επιθήλια των ζώων και εκδηλώνεται στη διάρκεια όλου του χρόνου.

Λαμβάνοντας υπόψη της αδυναμίες της παραπάνω ταξινόμησης να περιγράψει με ακρίβεια όλες τις περιπτώσεις, το 2001 μία ομάδα 36 ειδικών, η ARIA, σε συνεργασία με τον παγκόσμιο οργανισμό Υγείας πρότεινε αντικατάσταση των κλασσικών όρων ‘’εποχιακή’’ και ‘’ολοετής’’ αλλεργική ρινίτιδα με τους ρεαλιστικότερους όρους ‘’διαλείπουσα’’ και ‘’εμμένουσα’’ αλλεργική ρινίτιδα. Επίσης πρότεινε η εκτίμηση της βαρύτητας της νόσου να γίνεται με βάση την αίσθηση της ανικανότητας και την επίδραση στην ποιότητα ζωής, της δραστηριότητες και τον ύπνο του ασθενούς.

Με βάση τα παραπάνω καθορίστηκαν 3 κλινικές οντότητες αυξανόμενης βαρύτητας:

Α. ήπια διαλείπουσα ρινίτιδα.
Β. μέτρια προς σοβαρή διαλείπουσα ρινίτιδα και ήπια εμμένουσα  ρινίτιδα.
Γ. μέτρια προς σοβαρή εμμένουσα ρινίτιδα (πίνακας) .

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση της αλλεργικής ρινίτιδας θα βασισθεί κυρίως στην προσεκτική λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού, στα ευρήματα της κλινικής εξέτασης και στη συσχέτιση τους μετά τα αποτελέσματα των διαφόρων διαγνωστικών δοκιμασιών.

Οι δοκιμασίες αυτές περιλαμβάνουν τόσο τις δερματικές δοκιμασίες για την ανίχνευση αλλεργίας σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα (prict tests), όσο και τις δοκιμασίες RAST, που ανιχνεύουν τα κυκλοφορούντα στο αίμα ειδικά IgE αντισώματα έναντι διαφόρων αλλεργιογόνων.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας περιλαμβάνει 3 κύριους άξονες.

Α. Αποφυγή αλλεργιογόνων

Περιλαμβάνει μέτρα τροποποίησης του περιβάλλοντος του ασθενούς με σκοπό την ελάττωση του αλλεργικού φορτίου και τον περιορισμό της έκθεσης στα υπεύθυνα αλλεργιογόνα

Β. Φαρμακοθεραπεία 

Σκοπός της φαρμακοθεραπείας είναι η ανακούφιση των συμπτωμάτων και όχι η θεραπεία της νόσου. Έτσι ενδείκνυται κυρίως σε ρινίτιδες ήπιας προς μέτριας βαρύτητας και διάρκειας μικρότερης των 3-4 μηνών τον χρόνο.

Οι κυριότερες κατηγορίες φαρμάκων είναι τα αντισταμινικά (συστηματικά και ρινικά), τα ρινικά κορτικοστεροειδή, τα συστηματικά κορτικοστεροειδή, τα αποσυμφορητικά, οι ανταγωνιστές λευκοτριενών, οι σταθεροποιητές μαστοκυττάρων και τα αντιχολονεργικά.

Γ. Ανοσοθεραπεία

Ενδείκνυται σε ασθενείς με μέτρια προς σοβαρή εμμένουσα αλλεργική ρινίτιδα, που δεν ανταποκρίνεται στις προηγούμενες θεραπείες και μπορεί να επιπλέκεται με βρογχικό άσθμα και υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του αναπνευστικού.

Συνίσταται στην υποδόρια  ή υπογλώσσια χορήγηση διαλυμάτων των υπεύθυνων αλλεργιογόνων σε αυξανόμενες εβδομαδιαίες δόσεις, μέχρι μιας μέγιστης δόσης συντήρησης για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα (συνήθως 3-5 χρόνια).

Σκοπός της ανοσοθεραπείας είναι ο μακροχρόνιος έλεγχος των αλλεργικών συμπτωμάτων κατόπιν παρέμβασης στους παθογενετικούς μηχανισμούς της αλλεργικής αντίδρασης.

Τέλος η επαρκής εκπαίδευση του ασθενούς  αποτελεί βασική προϋπόθεση για την καλύτερη συμμόρφωσή  του και τη βελτιστοποίηση του θεραπευτικού αποτελέσματος.

Η νέα ταξινόμηση της αλλεργικής ρινίτιδας

 Διαλείπουσα
συμπτώματα
<4 ημέρες την εβδομάδα ή
<4 εβδομάδες

 

Εμμένουσα
συμπτώματα
≥4 ημέρες την εβδομάδα και
≥4 εβδομάδες

 

Βαρύτητα
Ήπια
Φυσιολογικός ύπνος
Φυσιολογικές ημερήσιες δραστηριότητες, σπόρ, αναψυχή
Φυσιολογική απόδοση σε εργασία και σχολείο
Μη επιβαρυντικά συμπτώματα

 

Βαρύτητα
Μέτρια- Σοβαρή
Ένα ή περισσότερα
Διαταραχή ύπνου
Αδυναμία εκτέλεσης ημερήσιων δραστηριοτήτων, σπόρ, αναψυχής
Προβλήματα στην εργασία και στο σχολείο
Επιβαρυντικά συμπτώματα