HHG
HYGEIA Hospital
METROPOLITAN HOSPITAL
ΜΗΤΕΡΑ
METROPOLITAN GENERAL
ΛΗΤΩ Μαιευτικό, Γυναικολογικό & Χειρουργικό Κέντρο
Creta InterClinic – Ιδιωτική Κλινική | Διαγνωστικό Κέντρο
AlfaLab | Kέντρο Μοριακής Βιολογίας & Κυτταρογενετικής
Y-Logimed Α.Ε.

Νευρολογία

Νόσος Huntington

Η νόσος Huntington είναι μια αυτοσωμικά επικρατής κληρονομούμενη προοδευτικά εκφυλιστική νευροπάθεια που προσβάλλει 1/10.000 Ευρωπαίους1. Το πιο ξεχωριστό χαρακτηριστικό της νόσου είναι η διακριτική χορειακού τύπου υπερκινησία, ενώ ο φαινότυπος περιλαμβάνει επίσης νοητική έκπτωση και ψυχολογικές διαταραχές. Η νόσος αρχίζει κατά μέσο όρο στην 4η με 5η δεκαετία της ζωής. Τα συμπτώματα επιδεινώνονται σταδιακά μέσα σε 10-20 χρόνια και οδηγούν στο θάνατο.

 

Γράφουν οι 
Αγγελική Απέσσου 
Μοριακός Βιολόγος
Γεώργιος Νασιούλας 
Μοριακός Βιολόγος
Αντώνιος Περάκης 
Νευρολόγος
Αναστάσιος Ψιμάρας 
Νευρολόγος

Περιστασιακά η νόσος εμφανίζεται και σε ανήλικους (νεανική μορφή ή τύπος Westphal). Σε αυτές τις περιπτώσεις η νόσος κληρονομείται από τον πατέρα, τα συμπτώματα είναι πολύ πιο βαριά, και η εξέλιξη της νόσου ταχύτερη.
Η μοριακή βάση της νόσου είναι η επέκταση των επαναλήψεων της τριάδας νουκλεοτιδίων CAG στο εξώνιο 1 του γονιδίου ΙΤ15 στο χρωμόσωμα 4p16.52. Φυσιολογικά αλληλόμορφα φέρουν 8-30 τριάδες, ενώ πάσχοντα άτομα έχουν 39-75 τριάδες σε τουλάχιστον ένα χρωμόσωμα.

Οι τριάδες μεταφράζονται σε μια πολυγλουταμινική άλυσο, η οποία φαίνεται να προσδίδει μία επιβλαβή λειτουργία στην πρωτεΐνη huntingtin με αποτέλεσμα νευρωνική δυσλειτουργία και νευροεκφύλιση. Αυτό οφείλεται στη δημιουργία ενδοπυρηνικών εγκλείστων στα νευρώνια, τα οποία συνίστανται από δύο πρωτεΐνες, huntingtin και ubiquitin. Τα έγκλειστα παρατηρούνται περισσότερο στις περιοχές του εγκεφάλου που είναι πιο επιρρεπείς στη μετάλλαξη και φαίνονται να είναι πιο αυξημένες σε ανήλικους ασθενείς με μεγαλύτερες επεκτάσεις της τριάδας. Ο τρόπος δημιουργίας των εγκλείστων και ο λόγος που καταστρέφουν μόνο ειδικούς τύπους νευρικών κυττάρων, παρά την ευρεία έκφραση του γονιδίου στον οργανισμό, παραμένουν άγνωστα.

Το μέγεθος της επέκτασης της τριάδας σε παθολογικά χρωμοσώματα είναι αντιστρόφως ανάλογο της ηλικίας έναρξης της νόσου αλλά εξηγεί μόνο το 70% της διαφοράς στη βαρύτητα του φαινοτύπου σε πάσχοντα άτομα4. Ο καθορισμός του αριθμού των αλληλουχιών σε ένα άτομο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πρόβλεψη της πορείας ή της βαρύτητας της νόσου.

Στο εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας του “Υγεία” γίνεται διάγνωση της νόσου Huntington με PCR, χρησιμοποιώντας ειδικούς εκκινητές (primers)3,4 για την περιοχή των επαναλήψεων του γονιδίου. Στη συνέχεια ακολουθεί ανάλυση με ηλεκτροφόρηση σε πήκτωμα πολυακρυλαμίδης (Εικ. 1) και προσδιορισμό της αλληλουχίας του DNA (sequencing) στην περιοχή των επαναλήψεων (Εικ. 2) για άτομα με συμπτώματα της νόσου. Η μέθοδος μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και για τη διάγνωση προσυμπτωματικών ατόμων με οικογενειακό ιστορικό. Με δεδομένη τη σοβαρότητα της νόσου και την έλλειψη θεραπείας, η προσυμπτωματική διάγνωση δημιουργεί σοβαρά ηθικά και νομικά προβλήματα και επιβάλλεται κατάλληλη καθοδήγηση.

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Harper PS.: Huntington’s Disease. WB Saunders, London 1991.
2. The Huntington’s Disease Collaborative Research Group.: A novel gene containing a trinucleotide repeat that is expanded and unstable on Huntington’s disease chromosomes. Cell 1993, 72:971-983.
3. Davis MB et al: Mutation analysis in patients with possible but apparently sporadic Huntington Disease. Lancet 1994, 344:714-717.
4. Chong SS, et al.: Contribution of DNA sequence and CAG size to mutation frequencies of intermediate alleles for Huntington Disease: evidence from single sperm analyses. Hum. Mol. Genet. 1997, 6:301-309.

Ιούνιος 2007