Εμμηνόπαυση χωρίς μύθους: Τι αλλάζει στο σώμα και πώς προστατεύουμε την υγεία μας

Γράφει ο
Στέφανος Χανδακάς,
Μαιευτήρας-Γυναικολόγος, Ειδικός στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή,
Αντιπρόεδρος ΥΓΕΙΑ

Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική φάση στη ζωή κάθε γυναίκας. Δεν είναι ασθένεια και, κυρίως, δεν σημαίνει ότι από τη μια μέρα στην άλλη το σώμα «γερνά» ή παύει να λειτουργεί όπως πριν. Είναι μια περίοδος μετάβασης, κατά την οποία η λειτουργία των ωοθηκών σταδιακά μειώνεται και μαζί της μειώνεται η παραγωγή οιστρογόνων.

Ως εμμηνόπαυση ορίζουμε τη συμπλήρωση 12 συνεχόμενων μηνών χωρίς έμμηνο ρύση, εφόσον δεν υπάρχει κάποια άλλη αιτία. Συνήθως εμφανίζεται μεταξύ 45 και 55 ετών. Πριν από αυτήν προηγείται η προεμμηνόπαυση, μια περίοδος που μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια και κατά την οποία ο κύκλος αρχίζει να αλλάζει.

Τι μπορεί να αλλάξει στο σώμα;

Κάθε γυναίκα βιώνει αυτή την περίοδο διαφορετικά. Κάποιες γυναίκες έχουν ελάχιστες ενοχλήσεις, ενώ άλλες εμφανίζουν εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, διαταραχές στον ύπνο, μεταβολές στη διάθεση ή κολπική ξηρότητα. Μπορεί επίσης να παρατηρηθούν αλλαγές στο βάρος και στην κατανομή του λίπους στο σώμα.

Το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι τα συμπτώματα αυτά δεν είναι ίδια για όλες, ούτε είναι απαραίτητο να εμφανιστούν όλα. Και όταν επηρεάζουν την καθημερινότητα μιας γυναίκας, υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης. Η εμμηνόπαυση δεν είναι κάτι που μια γυναίκα πρέπει απλώς να «υπομείνει».

Η πρόληψη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Η μείωση των οιστρογόνων συνδέεται με σταδιακές αλλαγές στην υγεία των οστών και του καρδιαγγειακού συστήματος. Αυτό δεν σημαίνει ότι μετά την εμμηνόπαυση μια γυναίκα θα παρουσιάσει οστεοπόρωση ή καρδιολογικό πρόβλημα. Σημαίνει όμως ότι αυτή είναι μια πολύ καλή στιγμή για να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στην πρόληψη.

Η ισορροπημένη διατροφή, η συστηματική σωματική δραστηριότητα (ιδιαίτερα η άσκηση που ενισχύει μυς και οστά), η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, η αποφυγή του καπνίσματος και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος αποτελούν σημαντικούς συμμάχους.

Παράλληλα, δεν πρέπει να παραμελείται ο γυναικολογικός έλεγχος. Το γεγονός ότι έχει σταματήσει η περίοδος δεν σημαίνει ότι σταματά και η ανάγκη παρακολούθησης της γυναικολογικής υγείας. Ο προληπτικός έλεγχος συνεχίζεται ανάλογα με την ηλικία, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό και τις συστάσεις του θεράποντος ιατρού.

Τι ισχύει για την ορμονική θεραπεία;

Ίσως κανένα άλλο θέμα γύρω από την εμμηνόπαυση δεν έχει συνοδευτεί από τόσους μύθους όσο η ορμονική θεραπεία. Η πραγματικότητα δεν είναι ούτε ότι «πρέπει να παίρνουν όλες οι γυναίκες ορμόνες», ούτε ότι «οι ορμόνες είναι επικίνδυνες και πρέπει να αποφεύγονται».

Η ορμονική θεραπεία αποτελεί αποτελεσματική επιλογή για αρκετά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις, και μπορεί επίσης να συμβάλει στην προστασία από την απώλεια οστικής μάζας. Δεν είναι όμως κατάλληλη για όλες τις γυναίκες. Η απόφαση πρέπει να εξατομικεύεται, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τα συμπτώματα, το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό και τυχόν παράγοντες κινδύνου.

Ίσως ο σημαντικότερος μύθος που χρειάζεται να αφήσουμε πίσω μας είναι ότι η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί το τέλος της νεότητας, της θηλυκότητας ή της σεξουαλικότητας μιας γυναίκας. Δεν ισχύει.

Είναι μια φυσιολογική βιολογική μετάβαση και ταυτόχρονα μια ευκαιρία να επαναξιολογήσουμε την υγεία μας. Να ακούσουμε περισσότερο το σώμα μας, να φροντίσουμε όσα ίσως παραμελούσαμε και να συζητήσουμε χωρίς αμηχανία με τον γυναικολόγο μας οποιοδήποτε σύμπτωμα μάς απασχολεί.

Η σωστή ενημέρωση είναι ίσως το σημαντικότερο βήμα. Γιατί η εμμηνόπαυση δεν χρειάζεται φόβο. Χρειάζεται γνώση, πρόληψη και εξατομικευμένη φροντίδα.