Η επιτυχία του μητρικού θηλασμού μέσα από την οικογένεια και την ελληνική κοινότητα
Η Θερμή Αλυσίδα Υποστήριξης
Γράφει η Ομάδα Μητρικού Θηλασμού της Μαιευτικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ
Με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Εβδομάδας Μητρικού Θηλασμού (1–7 Νοεμβρίου στην Ελλάδα), το φετινό μήνυμα της εκστρατείας, «Θηλασμός για ένα Βιώσιμο Ξεκίνημα στη Ζωή: Ενισχύουμε ό,τι δουλεύει», αναδεικνύει τη σημασία της ενίσχυσης των αποτελεσματικών πρακτικών προστασίας, προαγωγής και υποστήριξης του θηλασμού. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο η οικογένεια και η κοινότητα μπορούν να στηρίξουν έμπρακτα τη νέα μητέρα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναγνωρίζει ότι οι μητέρες και οι οικογένειες χρειάζονται ουσιαστική υποστήριξη κατά τη μετάβαση στον νέο ρόλο της γονεϊκότητας. Παράλληλα, η κοινοτική υποστήριξη και η συμβουλευτική αποτελούν σημαντικά στοιχεία ενός ολοκληρωμένου συστήματος προστασίας, προαγωγής και υποστήριξης του μητρικού θηλασμού. Η επιτυχία του θηλασμού δεν εξαρτάται μόνο από τις γνώσεις ή την επιθυμία της μητέρας να θηλάσει. Επηρεάζεται σημαντικά από το κοινωνικό και οικογενειακό της περιβάλλον και, συγκεκριμένα, από την πρακτική βοήθεια που λαμβάνει, τις προσδοκίες της οικογένειας, τη στάση του συντρόφου και την πρόσβαση σε κατάλληλη επαγγελματική και κοινοτική υποστήριξη.
Φράσεις όπως «Μην αγχώνεσαι», «Θα τα καταφέρεις» και «Κάνε υπομονή» μπορεί να εκφράζουν διάθεση ενθάρρυνσης, ωστόσο δεν αρκούν από μόνες τους. Η μητέρα, τις πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό, προσπαθεί να προσαρμοστεί στον νέο της ρόλο, αντιμετωπίζοντας σημαντικές σωματικές και συναισθηματικές απαιτήσεις. Η ουσιαστική υποστήριξη εκφράζεται μέσα από απλές καθημερινές πράξεις, όπως η βοήθεια στις οικιακές εργασίες, η φροντίδα για τις προσωπικές της ανάγκες και η παρουσία ενός διαθέσιμου προσώπου που μπορεί να της προσφέρει βοήθεια όταν τη χρειάζεται. Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται ένα περιβάλλον ασφάλειας και φροντίδας, το οποίο ευνοεί την εγκατάσταση και τη συνέχιση του θηλασμού.
Ο σύντροφος καλείται να περάσει από τον ρόλο του παρατηρητή σε εκείνον του ενεργού υποστηρικτή, καθώς αποτελεί ένα από τα πρόσωπα που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στη μητέρα. Είναι σημαντικό να γνωρίζει πώς μπορεί να τη στηρίξει ουσιαστικά, αναλαμβάνοντας μέρος των οικιακών υποχρεώσεων, διασφαλίζοντας τον απαραίτητο χρόνο για ξεκούραση και θηλασμό και συμμετέχοντας ενεργά στη φροντίδα του βρέφους, χωρίς αυτό να προϋποθέτει την ανάληψη της σίτισής του. Εξίσου σημαντική είναι η συναισθηματική του παρουσία, η ενθάρρυνση και η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης της μητέρας.
Εκτός από τον σύντροφο, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, ιδιαίτερα οι γιαγιάδες και οι παππούδες. Η βοήθειά τους είναι πολύτιμη όταν μετατρέπεται σε ουσιαστική υποστήριξη, με σεβασμό στις ανάγκες και στις επιλογές της μητέρας. Όταν ενημερώνονται σωστά και αποφεύγουν πρακτικές ή συμβουλές που ενδέχεται να δυσκολέψουν τον θηλασμό, μπορούν να αποτελέσουν σημαντικούς συμμάχους στην προσπάθειά της.
Σημαντικές αλλαγές παρατηρούνται μετά τον τοκετό και στην κοινωνική ζωή της μητέρας. Οι φίλοι και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον μπορούν να συμβάλουν θετικά σε αυτή τη μετάβαση, προσφέροντας κατανόηση, ενθάρρυνση και πρακτική βοήθεια. Αντί για επικριτικά σχόλια και ανεπιθύμητες συμβουλές, η μητέρα χρειάζεται ανθρώπους που σέβονται τις επιλογές της και ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της καθημερινότητάς της.
Η «Θερμή Αλυσίδα Υποστήριξης» δεν περιορίζεται στην οικογένεια. Επεκτείνεται στην κοινότητα, στις υπηρεσίες υγείας και σε κάθε περιβάλλον στο οποίο η μητέρα καλείται να συνεχίσει τον θηλασμό. Η κοινότητα μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την οικογένεια, παρέχοντας δυνατότητες πρόσβασης σε υπηρεσίες συμβουλευτικής και υποστήριξης για τον μητρικό θηλασμό και τη βρεφική διατροφή.
Η μητέρα χρειάζεται να γνωρίζει ότι μπορεί να απευθυνθεί σε κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας, συμβούλους γαλουχίας και οργανωμένες δομές υποστήριξης, σε οποιοδήποτε στάδιο της γαλουχίας αντιμετωπίσει δυσκολίες ή χρειαστεί καθοδήγηση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η UNICEF αναγνωρίζουν τη σημασία της συνεχούς συμβουλευτικής υποστήριξης, η οποία πρέπει να ξεκινά κατά την εγκυμοσύνη και να συνεχίζεται μετά τον τοκετό, ανάλογα με τις ανάγκες της μητέρας και του παιδιού.
Παράλληλα, οι ομάδες υποστήριξης μητέρων μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ανταλλαγή εμπειριών, στην ενθάρρυνση και στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος αλληλεγγύης. Η υποστήριξη αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά προς την εξειδικευμένη επαγγελματική φροντίδα, ενώ κατάλληλα εκπαιδευμένα μέλη της κοινότητας μπορούν, στο πλαίσιο του ρόλου και της εκπαίδευσής τους, να παρέχουν συμβουλευτική υποστήριξη για τον θηλασμό.
Η υποστήριξη, ωστόσο, δεν πρέπει να συγχέεται με την υποκατάσταση της μητέρας στον ρόλο της. Αντίθετα, στόχος της είναι η ενδυνάμωσή της, η ενίσχυση της αυτοπεποίθησής της και η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του βρέφους της.
Ο μητρικός θηλασμός αποτελεί μια μοναδική σχέση ανάμεσα στη μητέρα και το βρέφος, χωρίς όμως να χρειάζεται να είναι μια μοναχική διαδρομή. Η επιτυχής εγκατάσταση και η συνέχισή του επηρεάζονται ουσιαστικά από το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει και λειτουργεί η οικογένεια.
Η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση αναγνωρίζει ότι η υποστήριξη του θηλασμού αποτελεί συλλογική ευθύνη. Η οικογένεια, οι επαγγελματίες υγείας, οι υπηρεσίες υγείας, οι χώροι εργασίας και η ευρύτερη κοινότητα οφείλουν να συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος που προστατεύει, ενθαρρύνει και διευκολύνει τον θηλασμό.
Γιατί ο θηλασμός μπορεί να είναι μια προσωπική εμπειρία της μητέρας και του βρέφους, αλλά η υποστήριξή του είναι υπόθεση όλων μας.
