Τα τελευταία 30 χρόνια έγιναν άλματα
προόδου στην εξωσωματική γονιμοποίηση,
τόσο στο κλινικό όσο και στο εργαστηριακό
κομμάτι της. Αποτέλεσμα της προόδου αυ-
τής είναι το γεγονός ότι τα ζευγάρια σήμε-
ρα έχουν στη διάθεσή τους μια αξιόπιστη,
ασφαλή και με υψηλά ποσοστά επιτυχίας
θεραπεία υπογονιμότητας.
Η γυναίκα κατά τη θεραπεία της εξωσω-
ματικής γονιμοποίησης υποβάλλεται σε
σωματικό και ψυχολογικό stress. Σε χώ-
ρες όπου η θεραπεία της εξωσωματικής
γονιμοποίησης χρηματοδοτείται από το κράτος, μελέτες
έδειξαν ότι το ποσοστό των γυναικών που εγκαταλείπει
την προσπάθεια πριν από την ολοκλήρωσή της μπορεί
να φθάνει το 30%. Όλα αυτά οδηγούν στην ανάγκη για
απλοποίηση της θεραπείας της εξωσωματικής γονιμοποί-
ησης και στην ελάττωση της συναισθηματικής φόρτισης
της γυναίκας.
Στο πρωτόκολλο ωοθηκικής διέγερσης με GnRH ανταγω-
νιστές η έναρξη χορήγησης των γοναδοτροπινών γίνεται
τη 2η ή την 3η μέρα του κύκλου και ο ανταγωνιστής
προστίθεται αργότερα για την αποφυγή ωορρηξίας. Με
το πρωτόκολλο αυτό η διάρκεια της διέγερσης και άρα
ο αριθμός των ημερών που η γυναίκα κάνει ενέσεις
κυμαίνεται από 8-10 ημέρες, σημαντικά
μικρότερη από τη διάρκεια που απαιτεί το
μακρύ πρωτόκολλο με GnRH αγωνιστές. Σε
μελέτη σύγκρισης των δυο πρωτοκόλλων
βρέθηκε μικρότερο ποσοστό γυναικών που
διέκοψαν τη θεραπεία στο group των αντα-
γωνιστών, δείχνοντας έτσι ότι η διάρκεια
της θεραπείας είναι σημαντική όσον αφορά
τη σωματική και ψυχολογική κατάσταση της
γυναίκας. Εκτός από τη διάρκεια της θε-
ραπείας και ο αριθμός των ενέσεων είναι
σημαντικός για την καλύτερη συμμόρφωση
της γυναίκας και την αποφυγή λαθών στη δοσολογία. Έτσι
υπάρχει σήμερα φάρμακο που στο πρωτόκολλο με χρήση
ανταγωνιστών αντικαθιστά τις ενέσεις των επτά πρώτων
ημερών με μόνο μία ένεση απλοποιώντας σημαντικά τη
διαδικασία της ωοθηκικής διέγερσης.
Σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης και στην Ιαπωνία, όχι
όμως στις ΗΠΑ, μονάδες εξωσωματικής γονιμοποίησης
χρησιμοποιούν πρωτόκολλα ήπιας ωοθηκικής διέγερσης
(mild/minimal stimulation protocols), τα οποία στοχεύ-
ουν στη λήψη συνήθως μέχρι πέντε ωαρίων. Δοθέντος ότι
η ήπια διέγερση μιμείται καλύτερα, απ’ ό,τι τα καθιερωμέ-
να πρωτόκολλα, τη φυσιολογική ωοθυλακική απάντηση,
μελέτες έχουν δείξει ότι τα ωάρια που συλλέγονται κατ’
Γράφει ο
Κων/νος Δ. Δημητρόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός
Γυναικολόγος, Επιστ.
Συνεργάτης IVF ΜΗΤΕΡΑ
Σύγχρονα πρωτόκολλα
υπογονιμότητας
κ.ά. Η συνήθης νοσηλεία στο νοσοκομείο είναι
ένα βράδυ.
•
Υστεροσκόπηση: Πρόκειται για μία ελαφρά χει-
ρουργική επέμβαση κατά την οποία ένα τηλεσκόπιο
(υστεροσκόπιο) διέρχεται, χωρίς τομές, δια του
τραχήλου, στο εσωτερικό της μήτρας και ελέγχει
την κοιλότητα αυτής για πολύποδες, ινομυώματα,
συμφύσεις και παθολογική ανατομία (διαφράγ-
ματα). Εφόσον κριθεί απαραίτητο κατά τη διάρκεια
της υστεροσκόπησης, μπορεί να γίνει θεραπεία
και αφαίρεση-διόρθωση των παθολογικών κατα-
στάσεων. Η επέμβαση διαρκεί 10-30 λεπτά και η
γυναίκα δε χρειάζεται να νοσηλευθεί.
Οι εξετάσεις για το σύζυγο
Στο ένα τρίτο των ζευγαριών με υπογονιμότητα η αιτία
βρίσκεται στον άνδρα. Είναι πιθανό ο άνδρας να εί-
ναι και να νιώθει απόλυτα υγιής, αλλά η ποιότητα του
σπέρματός του να είναι χαμηλή. Οι ανάλογες εξετάσεις
είναι οι εξής:
•••
Σπερμοδιάγραμμα: Η ανάλυση σπέρματος λέγε-
ται σπερμοδιάγραμμα και είναι η πιο σημαντική εξέ-
ταση για τον έλεγχο της γονιμότητας του άνδρα. Στο
σπερμοδιάγραμμα μετράται με ακρίβεια ο αριθμός των
σπερματοζωαρίων, η κινητικότητά και η μορφολογία
τους. Το σπερμοδιάγραμμα είναι ένα απλό τεστ κατά το
οποίο το σπέρμα λαμβάνεται με αυνανισμό, αφού έχει
προηγηθεί αποχή από εκσπερμάτιση για 3-7 ημέρες.
Είναι καλύτερα η λήψη του σπέρματος να γίνεται στους
ειδικούς χώρους της μονάδας ΜΗΤΕΡΑ IVF, γιατί το
σπέρμα θα εξεταστεί άμεσα από τους βιολόγους, χωρίς
να έχει επηρεαστεί από εξωτερικούς παράγοντες (π.χ.
θερμοκρασία περιβάλλοντος, χρόνος μεταφοράς στη
μονάδα).
•••
Αντισπερματικά αντισώματα: Κατά την εξέταση του
σπερμοδιαγράμματος ελέγχεται και η ύπαρξη ή όχι
αντισπερματικών αντισωμάτων. Αν υπάρχουν αντισπερ-
ματικά αντισώματα σημαίνει ότι ο άνδρας έχει αναπτύ-
ξει αντισώματα κατά του ίδιου του σπέρματος, κάτι που
επηρεάζει σημαντικά τη διείσδυσή του στην τραχηλική
βλέννα και το ωάριο και μειώνει τη γονιμότητα.
•••
Έλεγχος κατακερματισμού DNA σπέρματος: Πρό-
κειται για μια πιο εξειδικευμένη εξέταση του σπέρμα-
τος, που ελέγχει το ποσοστό του κατακερματισμένου
DNA στην κεφαλή των σπερματοζωαρίων και πρέπει
να γίνεται όταν υπάρχει πολύ μεγάλου βαθμού ολιγο-
ασθενο-τερατοσπερμία, ιστορικό επαναλαμβανόμενων
αποτυχιών εξωσωματικής ή αποβολών, αποτυχία σχη-
ματισμού βλαστοκύστεων ή χαμηλή ποιότητα εμβρύων
στην εξωσωματική. Όταν το ποσοστό των σπερματοζω-
αρίων με κατακερματισμένο DNA υπερβαίνει το 25%,
η αναπαραγωγική πρόγνωση δεν είναι καλή.
•••
Υπερηχογράφημα οσχέου: Με το υπερηχογράφη-
μα αυτό ελέγχεται τυχόν παθολογία στους όρχεις ή η
ύπαρξη κιρσοκήλης.
43
