Παγκόσμια Ημέρα κατά της Νόσου του Πάρκινσον

Γράφει η
Μαρία Σταμέλου
Νευρολόγος
Υπεύθυνη Τμήματος Πάρκινσον & Κινητικών Διαταραχών, ΥΓΕΙΑ

Η “πανδημία” της νόσου Πάρκινσον

Η νόσος Πάρκινσον αποτελεί τη νευροεκφυλιστική νόσο με τη ταχύτερη αύξηση παγκοσμίως. Περισσότεροι από 10 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με τη νόσο, ενώ η συχνότητα αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία, και εκθετικά άνω των 60 ετών. Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι πάσχουν περισσότεροι από 40.000 ασθενείς, ενώ εμφανίζονται 5.000 νέα περιστατικά κάθε χρόνο.

Η επιδημιολογική της επιβάρυνση αντανακλά τόσο τη γήρανση του πληθυσμού όσο και άλλους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, ο αριθμός των ατόμων με Πάρκινσον αναμένεται να διπλασιαστεί ή και να υπερδιπλασιαστεί έως το 2050, ασκώντας σημαντική πίεση στα συστήματα υγείας και στις κοινωνικές δομές φροντίδας. Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: είμαστε η τρίτη χώρα στην ΕΕ σε ποσοστό ηλικιωμένων, έχοντας 25% του πληθυσμού άνω των 65 ετών,  ενώ ταυτόχρονα απαιτείται σημαντική ενίσχυση των υπηρεσιών υγείας ώστε να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ανάγκη για εξειδικευμένη φροντίδα.

Έγκαιρη Διάγνωση

Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα των τελευταίων ετών αφορά την προσπάθεια για πιο έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Η διάγνωση της νόσου ήταν και εξακολουθεί να είναι κατά κύριο λόγο κλινική, ωστόσο, νέοι βιοδείκτες, τόσο στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό όσο και στο αίμα, φαίνεται να επιτρέπουν την ανίχνευση της νόσου σε πολύ πρώιμα στάδια. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η πρόοδος στις τεχνικές ανίχνευσης της παθολογικής πρωτεΐνης άλφα-συνουκλεΐνης, η οποία θεωρείται κεντρικός παράγοντας στην ανάπτυξη της νόσου. Οι εξελίξεις αυτές ανοίγουν τον δρόμο για παρεμβάσεις σε στάδια όπου ο εγκέφαλος είναι πιο «ευάλωτος», αλλά και πιο δεκτικός σε θεραπεία. Στην ελληνική προσπάθεια στα πλαίσια ανακάλυψης βιοδεικτών, σημαντική είναι και η μελέτη PROATYP που διενεργείται στο τμήμα μας τα τελευταία  χρόνια, όπου συλλέγονται κλινικά, απεικονιστικά, γενετικά και άλλα βιολογικά δεδομένα (πρωτεομική) σε ασθενείς με Πάρκινσον με σκοπό την ανίχνευση βιοδεικτών. Η συμμετοχή των ατόμων που ζουν με την νόσο και των οικογενειών τους στην έρευνα είναι στην χώρα μας ενθουσιώδης και δυναμική, γεγονός που επιταχύνει τις εξελίξεις ταχύτατα με σκοπό πάντα την ανεύρεση πιο αποτελεσματικών θεραπειών.

Παρά το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει οριστική θεραπεία που να αναστρέφει τη νόσο, η πρόοδος στη θεραπευτική αντιμετώπιση είναι σημαντική. Οι σύγχρονες φαρμακευτικές αγωγές μπορούν να ελέγξουν αποτελεσματικά τα συμπτώματα για πολλά χρόνια, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται και επεμβατικές θεραπείες, όπως η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση αλλά και νέες αντλίες συνεχούς χορήγησης της ντοπαμινεργικής αγωγής, όπως η πρόσφατα εισηγμένη και στη χώρα μας υποδόρια χορήγηση φοσλεβοντοπα/φοσκαρβιντοπα, με εξαιρετικά αποτελέσματα στον κατάλληλο ασθενή. Η πληθώρα νέων μεθόδων καθιστά εξαιρετικά σημαντική την εξειδίκευση νευρολόγων στη νόσο του Πάρκινσον και την ύπαρξη ειδικών κέντρων, καθώς η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας είναι εξατομικευμένη και κρίσιμη για την θετική έκβαση. Η εξατομικευμένη διεπιστημονική φροντίδα (άσκηση, διατροφή, φυσικοθεραπεία, λογοθεραπεία, ψυχολογική και ψυχιατρική υποστήριξη), προσαρμοσμένη στις ανάγκες κάθε ασθενούς, αποτελεί βασική αρχή της σύγχρονης αντιμετώπισης.

Η επιστημονική έρευνα προχωρά με γρήγορους ρυθμούς, με στόχο την ανάπτυξη θεραπειών που δεν θα αντιμετωπίζουν μόνο τα συμπτώματα, αλλά θα επιβραδύνουν ή και θα αναστέλλουν την εξέλιξη της νόσου. Κλινικές μελέτες διερευνούν νέες φαρμακευτικές ουσίες, ανοσοθεραπείες και γονιδιακές παρεμβάσεις, δίνοντας ελπίδα για ουσιαστική αλλαγή στην πορεία της νόσου τα επόμενα χρόνια.

Η παγκόσμια ημέρα νόσου Πάρκινσον αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση ότι η νόσος αφορά όχι μόνο την επιστημονική κοινότητα, τους πάσχοντες και τους φροντιστές τους, αλλά και ολόκληρη την κοινωνία. Καθώς η συχνότητα της νόσου αυξάνεται και αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια, η ενημέρωση του κοινού για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση είναι σημαντική. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην πορεία της νόσου.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νόσου Πάρκινσον, ας ενισχύσουμε όλοι τη γνώση, την ευαισθητοποίηση και την υποστήριξη προς τους ασθενείς και τις οικογένειές τους, συμβάλλοντας σε μια κοινωνία πιο ενημερωμένη και πιο ανθρώπινη.