Εγκεφαλικό και Καρδιά: Η κολπική μαρμαρυγή και ο κίνδυνος θρομβοεμβολής

Γράφει ο
Στυλιανός Τζέης
Καρδιολόγος
Διευθυντής Η’ Καρδιολογικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ

Η κολπική μαρμαρυγή είναι η συχνότερη διαταραχή του καρδιακού ρυθμού στους ενήλικες και συνδέεται στενά με τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Σε αυτή την κατάσταση, η καρδιά δεν χτυπά με σταθερό και οργανωμένο τρόπο, με αποτέλεσμα το αίμα να μη ρέει σωστά και να λιμνάζει, κυρίως σε μια μικρή κοιλότητα της καρδιάς που λέγεται αριστερό ωτίο. Εκεί μπορεί να σχηματιστούν θρόμβοι, οι οποίοι, αν μεταφερθούν στον εγκέφαλο, μπορεί να προκαλέσουν εγκεφαλικό επεισόδιο. Τα εγκεφαλικά αυτού του τύπου είναι συχνά βαρύτερα και συνοδεύονται από υψηλότερη θνητότητα και αναπηρία, σε σχέση με εγκεφαλικά άλλης αιτιολογίας.

Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι ζουν με κολπική μαρμαρυγή, ενώ η συχνότητά της αυξάνεται σημαντικά μετά την ηλικία των 65 ετών και ξεπερνά το 10% μετά τα 80. Περίπου ένα στα τέσσερα ισχαιμικά εγκε- φαλικά σχετίζεται με αυτή την αρρυθμία, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή αντιμετώπιση ιδιαίτερα σημαντικές.

Η ανίχνευση της κολπικής μαρμαρυγής δεν εί- ναι πάντα εύκολη, καθώς πολλοί ασθενείς δεν έχουν εμφανή συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται έλεγχος σφυγμού ή απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα σε άτομα άνω των 65 ετών, καθώς και συστηματικότερος έλεγχος σε άτομα άνω των 75 ετών ή σε όσους έχουν παράγοντες κινδύνου όπως υπέρταση, διαβήτη και υπνική άπνοια. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο παρατεταμένος έλεγχος σε ασθενείς που έχουν υποστεί εγκεφαλικό χωρίς σαφή αιτία, ώστε να εντοπιστεί έγκαιρα η αρρυθμία και να ξεκινήσει η κατάλληλη θεραπεία.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο τόσο για κολπική μαρμαρυγή όσο και για εγκεφαλικό είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, η καρδιακή ανεπάρκεια, το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και οι διαταραχές ύπνου, όπως η υπνική άπνοια. Πολλοί από αυτούς τους παράγοντες μπορούν να τροποποιηθούν. Η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών, όπως η ισορροπημένη δια- τροφή, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η απώλεια βάρους, συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών.

Η πιο αποτελεσματική προστασία από το εγκεφαλικό σε άτομα με κολπική μαρμαρυγή είναι η αντιπηκτική αγωγή. Τα φάρμακα αυτά μειώνουν τον σχηματισμό θρόμβων και έχει αποδειχθεί ότι περιορίζουν σημαντικά τον κίνδυνο εγκεφαλικού. Η ένδειξη για αντιπηκτική αγωγή βασίζεται στη συνολική εκτίμηση του κινδύνου και απαιτεί εξατομικευμένη ιατρική απόφαση και παρακολούθηση. Σήμερα, υπάρχουν αντιπηκτικά που είναι εύκολα στη χρήση, δεν απαιτούν συχνές εξετάσεις αίματος και έχουν καλύτερο προφίλ ασφάλειας σε σχέση με τα παλαιότερα. Το σημαντικότερο είναι οι ασθενείς να τα λαμβάνουν καθημερινά με συνέπεια, χωρίς παραλείψεις, και να μη διακόπτουν τη θεραπεία χωρίς ιατρική οδηγία.

Σε ορισμένους ασθενείς με έντονα συμπτώματα ή συχνά επεισόδια αρρυθμίας, μπορεί να προταθεί η κατάλυση, μια επεμβατική μέθοδος που στοχεύει στην αποκατάσταση του φυσιολογικού ρυθμού, στη μείωση των υποτροπών της αρρυθμίας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Ωστόσο, δεν αντικαθιστά συνήθως την ανάγκη για αντιπηκτική αγωγή, όταν ο κίνδυνος εγκεφαλικού παραμένει αυξημένος. Επιπλέον, για άτομα που δεν μπορούν να λάβουν αντιπηκτικά λόγω αυξημένου κινδύνου αιμορραγίας, υπάρχει η δυνατότητα τοποθέτησης συσκευών σύγκλεισης του αριστερού ωτίου, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Συνολικά, η κολπική μαρμαρυγή αποτελεί συχνή αλλά αντιμετωπίσιμη νόσο. Με έγκαιρη διάγνωση, σωστή ρύθμιση των παραγόντων κινδύνου και κατάλληλη θεραπεία, μπορούμε να μειώσου- με ουσιαστικά τον κίνδυνο εγκεφαλικού και να προστατεύσουμε τόσο την καρδιά όσο και τον εγκέφαλο.

Πρακτικές συμβουλές για την καθημερινότητα: