Η ζωή μετά τον καρκίνο του μαστού: Παρακολούθηση, άσκηση και επιστροφή στην καθημερινότητα

Γράφει η
Ωραιάνθη Φιστέ,
Παθολόγος-Ογκολόγος,
Επιμελήτρια Ζ’ Κλινικής Παθολογικής Ογκολογικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ

Closeup shot of an unrecognizable doctor holding a patient’s hand in comfort

Ο καρκίνος του μαστού παραμένει η πρώτη σε συχνότητα και δεύτερη σε θνητότητα κακοήθεια για τις γυναίκες στον δυτικό κόσμο, ωστόσο, χάρη στην έγκαιρη διάγνωση και τις καινοτόμες θεραπευτικές επιλογές, ολοένα και περισσότερες γυναίκες, σήμερα, ζουν για δεκαετίες μετά τη διάγνωση της νόσου.

Η επιβίωση, επομένως, δεν αποτελεί πλέον το μοναδικό μας ζητούμενο. Η διατήρηση της καλύτερης δυνατής ποιότητας ζωής για τις γυναίκες που έχουν νοσήσει αναδεικνύεται ως μία νέα, ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση, που απαιτεί ολιστική φροντίδα, συνεχή υποστήριξη και εξατομικευμένη προσέγγιση των σύνθετων αναγκών τους.

Η σημασία της τακτικής παρακολούθησης

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της θεραπείας, η τακτική παρακολούθηση (follow-up) από την ογκολογική ομάδα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της φροντίδας των ασθενών. Στόχος της δεν είναι μόνο η έγκαιρη ανίχνευση μίας πιθανής υποτροπής της νόσου ή ενός νέου πρωτοπαθούς καρκίνου, αλλά και η αντιμετώπιση τυχόν μακροχρόνιων ή/και όψιμων ανεπιθύμητων ενεργειών της προηγηθείσας θεραπείας.

Παράλληλα, οι προγραμματισμένοι αυτοί επανέλεγχοι δίνουν τη δυνατότητα στους θεράποντες να αξιολογούν την πορεία των ασθενών, να παρέχουν συμβουλές για έναν υγιεινό τρόπο ζωής και να αντιμετωπίζουν έγκαιρα τυχόν νέα προβλήματα ή ανησυχίες τους, ενισχύοντας έτσι το αίσθημα ασφάλειας και υποστηρίζοντας ουσιαστικά την επιστροφή στην καθημερινότητα.

Εκτός από την κλινική εξέταση και τον ετήσιο απεικονιστικό έλεγχο των μαστών, η περιοδική αξιολόγηση των ασθενών εξατομικεύεται, βάσει του ιστορικού, του γενετικού υποβάθρου, των χαρακτηριστικών της νόσου, της χορηγούμενης θεραπείας αλλά και της κλινικής εικόνας, και δύναται να περιλαμβάνει εργαστηριακές ή/και απεικονιστικές εξετάσεις. Είναι λοιπόν σημαντικό οι ασθενείς να ενημερώνουν εγκαίρως τον/τη γιατρό τους για κάθε νέο ή επίμονο σύμπτωμα ώστε να υποβάλλονται στις κατάλληλες εξετάσεις εφόσον υπάρχει σχετική ένδειξη.

Η άσκηση ως μέρος της θεραπείας

Εξίσου σημαντική με την τακτική παρακολούθηση παραμένει η ενεργός συμμετοχή της ίδιας της γυναίκας στη φροντίδα της υγείας της. Η αποφυγή του καπνίσματος, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ, η διατήρηση φυσιολογικού βάρους σώματος και η συστηματική σωματική άσκηση αποτελούν βασικούς πυλώνες της σύγχρονης ογκολογίας.

Άλλωστε, τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν την ευεργετική δράση της φυσικής δραστηριότητας:

(α) στον γενικό πληθυσμό, μέσω της μείωσης του κινδύνου εμφάνισης της νόσου (πρωτογενής πρόληψη),

(β) στις ασθενείς που βρίσκονται εν μέσω θεραπείας, μιας που βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική λειτουργία, συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και της οστικής υγείας, μειώνει το επαγόμενο από τη χημειοθεραπεία αίσθημα κόπωσης και ναυτίας και ενισχύει την ψυχική ευεξία,

(γ) αλλά και σε εκείνες με ιστορικό καρκίνο του μαστού, αφού έχει συσχετιστεί με μείωση κινδύνου επανεμφάνισης της νόσου και με καλύτερη ολική επιβίωση.

Οι διεθνείς συστάσεις από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Παθολογικής Ογκολογίας (ESMO) και την Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) προτείνουν είτε 150-300 λεπτά μέτριας έντασης είτε 75-150 λεπτά έντονης αερόβιας άσκησης συνδυαστικά με δύο έως τρεις συνεδρίες μυϊκής ενδυνάμωσης σε εβδομαδιαία βάση.

Προσαρμοσμένο στις προσωπικές προτιμήσεις, τις ιδιαίτερες ικανότητες και πάντα με τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντος ογκολόγου, ένα δομημένο πρόγραμμα φυσικής άσκησης αποτελεί, θα λέγαμε, μία ουσιαστική παρέμβαση στην καθημερινότητα των γυναικών που έχουν νοσήσει.

Επιστροφή στην καθημερινότητα με αυτοπεποίθηση

Η επάνοδος στις οικογενειακές, κοινωνικές και εργασιακές υποχρεώσεις πραγματοποιείται με διαφορετικό ρυθμό για κάθε μία ξεχωριστά. Συχνά, η εμμένουσα κόπωση, η δυσκολία συγκέντρωσης, οι διαταραχές ύπνου και το άγχος της πιθανής υποτροπής περιπλέκουν αυτή τη μετάβαση.

Η ανοιχτή επικοινωνία με τους θεράποντες, η συμπαράσταση από την οικογένεια και τους φίλους και η συνεργασία με διεπιστημονική ομάδα υποστήριξης της ψυχικής υγείας μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στη διαχείριση αυτών των προκλήσεων, ώστε κάθε γυναίκα που νόσησε να μπορεί να σχεδιάζει το μέλλον της με αισιοδοξία.

Ο Οκτώβριος, μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, μας υπενθυμίζει ότι η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση σώζουν ζωές. Μας υπενθυμίζει, όμως, και κάτι εξίσου σημαντικό: ότι η φροντίδα δεν ολοκληρώνεται με το πέρας της θεραπείας. Συνεχίζεται σε κάθε βήμα της ζωής μετά τον καρκίνο, με στόχο όχι μόνο την επιβίωση, αλλά και την καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής!

*Η συγγραφέας του άρθρου παραμένει στη διάθεση των αναγνωστών για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή για την παροχή των επιστημονικών βιβλιογραφικών πηγών που τεκμηριώνουν τις πληροφορίες που παρουσιάζονται στο παρόν άρθρο.