World Cancer Day – United by Unique: Ενωμένοι μέσα από τη μοναδικότητα

Γράφει ο
Ηλίας Αθανασιάδης,
Παθολόγος-Ογκολόγος,
Διευθυντής Ογκολογικής Κλινικής & Μ.Η.Θ. Μονάδας Ημερήσιας Θεραπείας ΜΗΤΕΡΑ-ΥΓΕΙΑ

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου δεν είναι απλώς μια ημέρα ενημέρωσης. Είναι μια υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος, μια ζωή, μια ιστορία. Το φετινό και τα επόμενα χρόνια μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας, όπως έχει ανακοινωθεί από την Union for International Cancer Control (UICC), συνοψίζεται στη φράση «United by Unique»: ενωμένοι μέσα από τη μοναδικότητά μας.

Το μήνυμα αυτό δεν είναι απλώς επικοινωνιακό. Αντανακλά μια βαθιά αλήθεια της σύγχρονης ογκολογίας και της ανθρώπινης εμπειρίας: κανένας καρκίνος δεν είναι ίδιος με κάποιον άλλον, και κανένας άνθρωπος δεν βιώνει τον καρκίνο με τον ίδιο τρόπο. Ακόμη και όταν δύο ασθενείς έχουν την ίδια διάγνωση, στο ίδιο όργανο και στο ίδιο στάδιο, η βιολογία της νόσου τους εξελίσσεται διαφορετικά. Οι μοριακοί μηχανισμοί, οι γενετικές μεταλλάξεις, το ανοσολογικό υπόβαθρο, αλλά και ο ίδιος ο οργανισμός, συνθέτουν κάθε φορά μια ξεχωριστή πορεία.

Όμως η μοναδικότητα δεν σταματά στη βιολογία. Για κάθε άνθρωπο, ο καρκίνος σημαίνει κάτι διαφορετικό. Παραβιάζει τη ζωή με διαφορετικό τρόπο, διακόπτει σχέδια και όνειρα ζωής.  Μετατοπίζει προτεραιότητες, αναγκάζει σε αναμέτρηση με το σώμα, τον χρόνο, την απώλεια και την ελπίδα. Άλλοτε δοκιμάζει τις αντοχές της οικογένειας, άλλοτε αναδιαμορφώνει ρόλους, άλλοτε φέρνει στην επιφάνεια φόβους που δεν είχαν ποτέ ειπωθεί. Ο καρκίνος δεν είναι μόνο μια νόσος· είναι ένα γεγονός ζωής που αποκτά διαφορετικό νόημα για τον καθένα.

Το United by Unique αναγνωρίζει και κάτι ακόμη: ότι οι δυσκολίες δεν είναι ίδιες για όλους. Κάθε άνθρωπος καλείται να διατηρήσει την ακεραιότητά του, την αυτοεκτίμησή του, την αίσθηση του εαυτού του μέσα σε ένα νέο, απαιτητικό και συχνά απρόβλεπτο περιβάλλον — τη ζωή με καρκίνο. Η πρόοδος της ιατρικής έχει μετατρέψει πολλές μορφές καρκίνου σε χρόνιες καταστάσεις. Αυτό όμως σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν καλείται μόνο να θεραπευτεί, αλλά να μάθει να ζει, να οργανώνεται, να προσαρμόζεται, να συνεχίζει να ονειρεύεται μέσα σε μια νέα πραγματικότητα.

Ταυτόχρονα, το μήνυμα αυτό μας καλεί να κατανοήσουμε  τον καρκίνο όχι σαν βιολογικό φαινόμενο που αφορά  τη στιγμή της διάγνωσης, αλλά σαν ωρίμανση μιας διαδικασίας που άρχισε πολύ νωρίτερα. Η πορεία προς τον καρκίνο διαμορφώνεται από τη ζωή που ζούμε: από το πού γεννιόμαστε, τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, την εκπαίδευση, τη διατροφή, την κίνηση, τις επαγγελματικές και περιβαλλοντικές εκθέσεις, τις τοξικότητες που συσσωρεύονται σιωπηλά επί χρόνια. Η υγεία δεν είναι κάτι που χάνεται ξαφνικά· χτίζεται ή υπονομεύεται καθημερινά.

Γι’ αυτό και η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου είναι ημέρα ευαισθητοποίησης και ενδυνάμωσης. Μας καλεί να προστατεύσουμε τη ζωή μας πριν ακόμη χρειαστεί να τη σώσουμε. Να απομακρυνθούμε από τοξικά περιβάλλοντα και από συνήθειες της καθημερινότητας  που μας καθιστούν ευάλωτους. Να υιοθετήσουμε την σωστή διατροφή, την σωματική άσκηση, την αέναη δημιουργικότητα. Να επιλέξουμε τη φροντίδα του σώματος και του νου όχι από φόβο, αλλά από σεβασμό προς τον εαυτό μας.

Την ίδια στιγμή, ως μαχόμενοι ογκολόγοι, διαχειριζόμαστε καθημερινά τον φόβο, την αγωνία, την αναζήτηση της αναδυόμενης ελπίδας. Παρουσιάζουμε νέα φάρμακα, σύγχρονες τεχνολογίες, καινοτόμες δυνατότητες παρακολούθησης της πορείας του καρκίνου μέσω υγρών βιοψιών και εξελιγμένων απεικονιστικών μεθόδων. Η Παγκόσμια Ημέρα του Καρκίνου μας καλεί να δούμε αυτές τις εξελίξεις όχι ως απομακρυσμένα επιστημονικά επιτεύγματα, αλλά ως ελπίδα που μπορεί να φτάσει στο σπίτι κάθε ανθρώπου. Μια ελπίδα που του δίνει τη δυνατότητα να ενσωματώσει το μήνυμα της φροντίδας στη δική του ζωή, να προσαρμοστεί, να αναδιοργανώσει την καθημερινότητά του, και να στηριχθεί σε δομές υγείας που οφείλουν να μεταφέρουν την πρόοδο και τη φροντίδα σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Παράλληλα, αποτελεί πρόσκληση για ενίσχυση της κλινικής έρευνας, ώστε να αναπτύξουμε νέα φάρμακα και βαθύτερη κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου, πάντα μέσα από το πρίσμα της φροντίδας του προσώπου — του μοναδικού ανθρώπου που βρίσκεται απέναντί μας.,

Και πάνω απ’ όλα, αυτή η ημέρα μας καλεί να βάλουμε στο κέντρο τον άνθρωπο και το αφήγημά του. Όχι μόνο την τεχνολογία, όχι μόνο τους αριθμούς, όχι μόνο τα θεραπευτικά πρωτόκολλα. Σήμερα μπορούμε —και οφείλουμε— να αναζητήσουμε τις ιστορίες ανθρώπων γύρω μας: ανθρώπων που ο καρκίνος τους πίεσε με διαφορετικό τρόπο, τους στιγμάτισε ίσως, αλλά τους οδήγησε σε έναν μοναδικό αγώνα. Έναν αγώνα για επιβίωση, για αξιοπρέπεια, για την καλύτερη δυνατή προσαρμογή. Έναν αγώνα που τους επιτρέπει να συνεχίσουν να ζουν με καρκίνο και να παραμένουν survivors, με τον δικό τους τρόπο.

Αυτό είναι το νόημα του United by Unique. Είμαστε ενωμένοι όχι επειδή είμαστε ίδιοι, αλλά επειδή αναγνωρίζουμε και σεβόμαστε τη μοναδικότητα κάθε ανθρώπινης διαδρομής. Και ίσως εκεί ακριβώς γεννιέται η πιο ουσιαστική ελπίδα.