Τι αλλάζει στην αρτηριακή πίεση το καλοκαίρι – Χρήσιμα tips

Γράφει ο,
Ηλίας Τσούγκος, Καρδιολόγος, MD, PhD
Διευθυντής ΣΤ’ Καρδιολογικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ,
Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας EUC, Ιατρός Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής

Το καλοκαίρι, η αυξημένη θερμοκρασία δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητά μας, αλλά και βασικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Είναι γνωστό ότι η πίεση τείνει να μειώνεται τους θερμούς μήνες, ωστόσο η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

Γιατί συνήθως πέφτει η πίεση;

Η ζέστη προκαλεί αγγειοδιαστολή, δηλαδή τα αγγεία «χαλαρώνουν» για να αποβληθεί θερμότητα από το σώμα. Αυτό οδηγεί σε μείωση των αγγειακών αντιστάσεων και, κατά συνέπεια, σε χαμηλότερες τιμές αρτηριακής πίεσης.

Παράλληλα, η αυξημένη εφίδρωση μειώνει τον όγκο των υγρών στον οργανισμό. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι:

• ζάλη ή αίσθημα αδυναμίας
• πτώση της πίεσης κατά την έγερση (ορθοστατική υπόταση)
• σε ορισμένες περιπτώσεις, λιποθυμικά επεισόδια

Για τον λόγο αυτό, πολλοί ασθενείς —ιδιαίτερα ηλικιωμένοι ή όσοι λαμβάνουν διουρητικά— μπορεί να χρειαστούν επανεκτίμηση της αγωγής τους.

Όμως δεν μειώνεται σε όλους

Ένα λιγότερο γνωστό αλλά σημαντικό στοιχείο είναι ότι περίπου 1 στους 10 ασθενείς παρουσιάζει το αντίθετο φαινόμενο: αύξηση της αρτηριακής πίεσης το καλοκαίρι.

Αυτό μπορεί να οφείλεται σε:

• αφυδάτωση, που ενεργοποιεί ορμονικούς μηχανισμούς όπως το σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης
• αυξημένο «stress» για τον οργανισμό λόγω θερμότητας
• αλλαγές στη ρουτίνα (διακοπές, παράλειψη φαρμάκων)
• αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή αλατιού
• κακό ύπνο ή διαταραχή του βιολογικού ρυθμού

Με άλλα λόγια, η θερμοκρασία δεν επηρεάζει όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η αρτηριακή πίεση το καλοκαίρι δεν είναι “αυτονόητα καλύτερη”. Χρειάζεται παρακολούθηση, γιατί:

• σε κάποιους ασθενείς πέφτει υπερβολικά
• σε άλλους μπορεί να αυξηθεί χωρίς να γίνει άμεσα αντιληπτό

Η τακτική μέτρηση στο σπίτι, ιδιαίτερα σε περιόδους καύσωνα ή αλλαγής περιβάλλοντος (π.χ. διακοπές), είναι πολύτιμη.

Χρήσιμες πρακτικές οδηγίες

• Πίνετε επαρκή ποσότητα υγρών μέσα στη μέρα
• Αποφύγετε την έκθεση στον ήλιο τις θερμές ώρες
• Μην παραλείπετε τη φαρμακευτική σας αγωγή
• Μετράτε τακτικά την πίεσή σας
• Περιορίστε το αλκοόλ και την υπερβολική κατανάλωση άλατος
• Σηκώνεστε σταδιακά από καθιστή ή ύπτια θέση

Συμπέρασμα

• Η πίεση δεν ρυθμίζεται εύκολα σε όλους
  Αν και η ζέστη συνήθως μειώνει την αρτηριακή πίεση, περίπου 1 στους 10 ασθενείς παρουσιάζει αύξηση τους καλοκαιρινούς μήνες. Γι’ αυτό η παρακολούθηση παραμένει απαραίτητη.
• Η αφυδάτωση μπορεί να ανεβάσει την πίεση
  Η απώλεια υγρών δεν οδηγεί μόνο σε υπόταση. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενεργοποιεί ορμονικούς μηχανισμούς (όπως το σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης), που μπορεί να προκαλέσουν παράδοξη αύξηση της πίεσης.
• Το καλοκαίρι αλλάζει και η ανάγκη για φάρμακα
  Οι τιμές της πίεσης μπορεί να μεταβάλλονται σημαντικά, γι’ αυτό σε κάποιους ασθενείς απαιτείται προσαρμογή της αγωγής — πάντα όμως σε συνεννόηση με τον γιατρό και ποτέ αυτόνομα.