Στένωση καρωτίδων: τι είναι και γιατί μας αφορά;

Γράφει ο
Νικόλαος Παρασκευάς
Αγγειοχειρουργός
Διευθυντής Β’ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ

Οι καρωτίδες είναι οι βασικές αρτηρίες που μεταφέρουν αίμα πλούσιο σε οξυ- γόνο στον εγκέφαλο. Βρίσκονται στον τράχηλο και η καθεμία τροφοδοτεί το αντίστοιχο ημισφαίριο του εγκεφάλου.

Η καλή λειτουργία τους είναι ζωτικής σημασίας για τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Η στένωση της καρωτίδας οφείλεται συνήθως στη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας-δηλαδή συσσώρευσης λιπιδίων, ασβεστίου και άλλων ουσιών στο τοίχωμα της αρτηρίας. Η πλάκα εντοπίζεται συχνότερα στο σημείο όπου η κοινή καρωτίδα χωρίζεται σε έσω (αιματώνει τον εγκέφαλο) και έξω καρωτίδα (αιματώνει το πρόσωπο και τον τράχηλο).

Γιατί είναι επικίνδυνη;

Όταν η αθηρωματική πλάκα μεγαλώσει, μπορεί να προκαλέσει ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο με δύο τρόπους:

• Αθηροεμβολή: μικρά κομμάτια της πλάκας αποκολλώνται και φράζουν μικρότερες αρτηρίες του εγκεφάλου.
• Οξεία απόφραξη της έσω καρωτίδας, που μειώνει απότομα την αιμάτωση του εγκεφάλου.

Τα ισχαιμικά εγκεφαλικά αποτελούν μία από τις κύριες αιτίες θανάτου και την πρώτη αιτία μόνιμης αναπηρίας στην Ευρώπη.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Η καρωτιδική νόσος σχετίζεται με γνωστούς καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου:

• αυξημένη ηλικία
• κάπνισμα
• σακχαρώδης διαβήτης
• αρτηριακή υπέρταση
• αυξημένη χοληστερόλη

Η συνύπαρξη περισσότερων παραγόντων αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής στένωσης.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Η ήπια στένωση συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα και χαρακτηρίζεται ως ασυμπτωματική.

Η στένωση θεωρείται συμπτωματική όταν προκαλέσει παροδικό ή μόνιμο εγκεφαλικό επεισόδιο.

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την περιοχή του εγκεφάλου που προσβάλλεται και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• αδυναμία ή παράλυση στο μισό σώμα
• διαταραχές ομιλίας (αφασία, δυσαρθρία)
• αιφνίδια απώλεια όρασης στο ένα μάτι

Χρειάζεται προληπτικός έλεγχος;

Ο προληπτικός έλεγχος με triplex καρωτίδων συνιστάται:

• σε άτομα με τραχηλικό φύσημα
• σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο ή αγγειοπάθεια κάτω άκρων
• σε άτομα με τουλάχιστον δύο παράγον τες καρδιαγγειακού κινδύνου
• σε όλους όσους εμφανίζουν νευρολογικά συμπτώματα συμβατά με εγκεφαλική ισχαιμία.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η βασική εξέταση είναι το triplex, το οποίο δείχνει τον βαθμό της στένωσης και τα χαρακτηριστικά της πλάκας.

Η αξονική ή η μαγνητική αγγειογραφία προσφέρουν επιπλέον λεπτομερή απεικόνιση και είναι πολύ χρήσιμες προεγχειρητικά.

Πότε χρειάζεται θεραπεία;

Όλοι οι ασθενείς χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή (αντιαιμοπεταλιακά, στατίνη) και έλεγχο των παραγόντων κινδύνου.

Η επεμβατική αντιμετώπιση (χειρουργική ή ενδαγγειακή) συνιστάται συνήθως όταν η στένωση είναι άνω του 70%, ιδιαίτερα σε συμπτωματικούς ασθενείς.

Πώς αντιμετωπίζεται;

• Χειρουργική ενδαρτηρεκτομή: αφαιρείται η αθηρωματική πλάκα και η αρτηρία διευρύνεται με εμβάλωμα ( patch). Έχει εξαιρετικά μακροχρόνια αποτελέσματα.
• Ενδαγγειακή αποκατάσταση (stent): γίνεται μέσω της μηριαίας αρτηρίας και χρήση προστατευτικού φίλτρου για τον εγκέφαλο.

Τι γίνεται μετά;

Μετά τη θεραπεία απαιτείται τακτική ιατρική παρακολούθηση και δια βίου φαρμακευτική αγωγή, μαζί με αλλαγές στον τρόπο ζωής (διακοπή καπνίσματος, ρύθμιση πίεσης, σακχάρου και χοληστερόλης).

Η έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιμετώπιση της στένωσης των καρωτίδων μπορεί να προλάβει ένα εγκεφαλικό επεισόδιο και να σώσει ζωές.