Χειρουργείο διατήρησης μαστού ή μαστεκτομή; Πώς λαμβάνεται η σωστή απόφαση;

Γράφει η
Χλόη Κωνσταντίνου,
Χειρουργός, Αναπλ. Διευθύντρια Κέντρου Μαστού ΥΓΕΙΑ

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού είναι για κάθε γυναίκα μια αναπάντεχη και συχνά τρομακτική στιγμή. Με το άκουσμα της διάγνωσης, πολλές γυναίκες κατακλύζονται από αγωνία, όχι μόνο για το σώμα τους, αλλά και για τη ζωή τους. Και σχεδόν πάντα το πρώτο ερώτημα που γεννιέται είναι: «Θα χάσω το στήθος μου;»

Ως χειρουργός μαστού τα τελευταία 16 χρόνια, έχω δώσει αυτή τη διάγνωση σε εκατοντάδες γυναίκες. Πολλές ανακουφίζονται όταν τους εξηγώ ότι μπορούμε να διατηρήσουμε τον μαστό τους. Άλλες, όμως, είναι αποφασισμένες να προχωρήσουν σε μαστεκτομή, πιστεύοντας ότι είναι η πιο ασφαλής επιλογή και ότι μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής. Όμως, είναι πραγματικά η μαστεκτομή η πιο ασφαλής επιλογή; Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: όχι.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Εδώ και πάνω από 30 χρόνια, οι πρώτες μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες απέδειξαν ότι η χειρουργική διατήρησης του μαστού, όταν συνοδεύεται από ακτινοθεραπεία, προσφέρει ίση επιβίωση με τη μαστεκτομή. Έκτοτε, πολυάριθμες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι η διατήρηση του μαστού δεν υστερεί ούτε σε νεαρές γυναίκες, ούτε σε περιπτώσεις με πολλούς διηθημένους λεμφαδένες, ούτε σε πιο επιθετικούς τύπους όπως ο τριπλά αρνητικός καρκίνος.

Τα τελευταία χρόνια, τα δεδομένα είναι ακόμη πιο εντυπωσιακά. Μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ δείχνουν ότι η διατήρηση του μαστού με ακτινοθεραπεία συνοδεύεται από καλύτερη συνολική επιβίωση σε σχέση με τη μαστεκτομή. Η πρόσφατη σουηδική μελέτη σε σχεδόν 49.000 γυναίκες έδειξε ότι η διατήρηση του μαστού προσφέρει ανώτερη επιβίωση, ανεξάρτητα από την ακτινοθεραπεία.

Η μεγάλη μετα‑ανάλυση του 2024 έδειξε ότι οι γυναίκες που διατήρησαν τον μαστό τους είχαν καλύτερη επιβίωση σε σχέση με όσες έκαναν μαστεκτομή: – στα 5 χρόνια ο κίνδυνος θανάτου ήταν μειωμένος κατά 51% – στα 10 χρόνια ήταν μειωμένος κατά 38%. Το όφελος αυτό φάνηκε σε όλες τις ομάδες ασθενών, ακόμη και στις νεότερες γυναίκες, σε όσες είχαν πολλούς διηθημένους λεμφαδένες ή πιο επιθετικούς τύπους καρκίνου.

Πώς επιλέγεται η κατάλληλη επέμβαση;

Η επιλογή μεταξύ ογκεκτομής και μαστεκτομής δεν είναι ποτέ τυχαία. Εξαρτάται από το μέγεθος του όγκου σε σχέση με τον όγκο του μαστού, τη θέση του όγκου, την ανάγκη ή αντένδειξη για ακτινοθεραπεία, συνοδά προβλήματα υγείας και τις προσωπικές προτιμήσεις της γυναίκας.

Σήμερα βλέπουμε όλο και νεότερες γυναίκες να διαγιγνώσκονται με καρκίνο μαστού. Για αυτές, η επιλογή χειρουργείου έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία: θα ζήσουν με τις συνέπειες αυτής της επέμβασης για πολλές δεκαετίες. Γι’ αυτό η σωστή, εξατομικευμένη απόφαση είναι κρίσιμη.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε εξειδικευμένα κέντρα μαστού, όπου η γυναίκα εξετάζεται από ομάδα ειδικών — χειρουργό μαστού, ακτινολόγο, παθολογοανατόμο, ογκολόγο, ακτινοθεραπευτή. Η πολυεπιστημονική προσέγγιση εξασφαλίζει τεκμηριωμένη καθοδήγηση και μέγιστη ασφάλεια.

Μαστεκτομή: τι σημαίνει στην πράξη

Η μαστεκτομή, με ή χωρίς αποκατάσταση, συνοδεύεται συχνά από υψηλότερα ποσοστά επιπλοκών, μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας, πιο απαιτητική αποκατάσταση, σημαντική αλλαγή στη σωματική εικόνα και πιθανή επίδραση στην ψυχολογία και την ποιότητα ζωής.

Παρότι οι μέθοδοι αποκατάστασης έχουν εξελιχθεί εντυπωσιακά, με πιο φυσικά υλικά και βελτιωμένες τεχνικές, ο αποκατεστημένος μαστός δεν είναι ποτέ πραγματικά ο φυσικός μαστός όπως πριν. Δεν έχει την ίδια αίσθηση, συμμετρία ή κινητικότητα. Για τις νεότερες γυναίκες, αυτή η πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Ο καθοριστικός ρόλος της ογκοπλαστικής χειρουργικής

Η ογκοπλαστική χειρουργική έχει αλλάξει ριζικά τα δεδομένα. Με την ογκοπλαστική χειρουργική μπορούμε να αφαιρέσουμε ακόμη και μεγάλους αλλά και πολλαπλούς όγκους, διατηρώντας το φυσικό σχήμα του μαστού. Έτσι, πολύ περισσότερες γυναίκες και ιδιαίτερα οι νεότερες, μπορούν να αποφύγουν τη μαστεκτομή χωρίς κανέναν συμβιβασμό στην ογκολογική τους ασφάλεια.

Πώς λαμβάνεται η σωστή απόφαση;

Κάθε γυναίκα χρειάζεται χρόνο, ενημέρωση και καθοδήγηση από εξειδικευμένη ομάδα. Η σύγχρονη θεραπεία του καρκίνου του μαστού είναι εξαιρετικά αποτελεσματική, και η διατήρηση του μαστού είναι ασφαλής στις περισσότερες περιπτώσεις. Με σωστή ενημέρωση και υποστήριξη, η απόφαση γίνεται πιο ξεκάθαρη, πιο ψύχραιμη και πραγματικά εξατομικευμένη.