Πότε πρέπει να ξεκινήσω τον προληπτικό έλεγχο του μαστού; Όλα όσα πρέπει να γνωρίζει κάθε γυναίκα!

Γράφει η
Χριστίνα Τσιώνου,
Γυναικολόγος-Χειρουργός Μαστού,
Διευθύντρια Α΄ Κλινικής Μαστού ΥΓΕΙΑ

Τι σημαίνει πρόληψη στον καρκίνο του μαστού;

Πρόληψη είναι κάθε ενέργεια που κάνουμε ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου ή να μπορέσουμε να βρούμε τον καρκίνο σε πολύ αρχικό στάδιο κάνοντας εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις. Είναι η έγκαιρη διάγνωση που ως γνωστό αυξάνει και την επιβίωση.

Πως μπορούμε να βρούμε τον καρκίνο έγκαιρα;

Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου γίνεται κάνοντας τακτικά τις εξετάσεις μας. Αυτό είναι το screening και γίνεται με την κλινική εξέταση και την ψηφιακή μαστογραφία. Συμπληρωματικά μπορεί να γίνει υπερηχογράφημα ιδίως σε πυκνούς μαστούς. Ο τρόπος και η συχνότητα των εξετάσεων εξαρτάται από το οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό (π.χ. προηγούμενες βιοψίες, ακτινοβολία στο μεσοθωράκιο για νόσο Hodgkin πριν την ηλικία των 30 ετών) και την πυκνότητα του μαζικού παρεγχύματος.

Πότε αρχίζει το screening;

Η κλινική εξέταση γίνεται στις γυναίκες έως 40 ετών ανά 2 με 3 χρόνια και μετά κάθε χρόνο. Βέβαια στον ετήσιο γυναικολογικό έλεγχο, συμπεριλαμβάνεται και η εξέταση μαστού, που γίνεται από τον γυναικολόγο. Η μαστογραφία γίνεται κάθε χρόνο μετά τα 40 έτη (σε ασθενείς που δεν έχουν αυξημένο κίνδυνο π.χ. από το ιστορικό της οικογένειας). Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξησή του καρκίνου του μαστού σε νεότερες γυναίκες για αυτό υπάρχει η πρακτική να γίνεται τουλάχιστον μια μαστογραφία αναφοράς στα 35 έτη, αν και η οδηγία δεν έχει αλλάξει και το screening αρχίζει στα 40 έτη.

Τι είδους μαστογραφία γίνεται;

Ψηφιακή μαστογραφία, όμως σε πυκνούς μαστούς προτιμάμε την τομοσύνθεση. Η τομοσύνθεση είναι ψηφιακή μαστογραφία που παίρνει όμως περισσότερες λήψεις από διάφορα σημεία του μαστού και ακολούθως γίνεται ανασύνθεση εικόνων. Ο ακτινολόγος στην ειδική οθόνη που έχει μπορεί να δει τομές του μαστού και επομένως μπορεί να βρει μικρούς όγκους. Η ψηφιακή μαστογραφία φαίνεται να μειώνει τη θνησιμότητα κατά 25-30%, ο συνδυασμός ψηφιακής μαστογραφίας με τομοσύνθεση βρίσκει 9,3 καρκίνους ανά 1000 γυναίκες  ενώ η ψηφιακή μαστογραφία μόνο η 6,3.

Τι καθορίζει το είδος της μαστογραφίας;

Η πυκνότητα του μαστού. Στους πυκνούς μαστούς είναι προτιμητέα η τομοσύνθεση.

Εκτός από την μαστογραφία τι άλλες εξετάσεις μπορεί να γίνουν;

Αν και το υπερηχογράφημα δεν είναι μέθοδος screening είναι συμπληρωματικό της μαστογραφίας και βοηθά στην ανίχνευση περισσότερων καρκίνων. Είναι σημαντικά χρήσιμο στους πυκνούς μαστούς όπως και όταν υπάρχει κάποια υποψία στην μαστογραφία. Μαζί με την ψηφιακή μαστογραφία αποτελούν την εύρεση καρκίνου 1,8-1,46 περίπου/ 1.000 γυναίκες.

Και η μαγνητική τομογραφία μαστών (MRI) πότε γίνεται;

Γίνεται όταν έχουμε εύρημα στη ψηφιακή μαστογραφία και υπέρηχο μαστών και στους πυκνούς μαστούς ως screening. Στις γυναίκες με πυκνούς μαστούς συστήνεται να γίνεται ανά 2-4 χρόνια και μαγνητική τομογραφία μετά τη ψηφιακή μαστογραφία. Η συχνότητα εξαρτάται από το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό

Πως μπορώ να μειώσω την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου μαστού;

Αλλάζοντας τρόπο ζωής.

• Αύξηση της σωματικής άσκησης
• Δραστική μείωση του αλκοόλ
• Να μην πάρουμε βάρος κοντά στην εμμηνόπαυση, το λίπος που συσσωρεύεται στο σώμα αυξάνει και τον κίνδυνο.
• Κύηση <30 (αν είναι δυνατό) και θηλασμός.

Αυτά ισχύουν για τις γυναίκες μικρού–μεσαίου κινδύνου. Στις υψηλού κινδύνου γυναίκες πως γίνεται η πρόληψη;

Αρχικά να πω ότι υψηλού κινδύνου είναι οι γυναίκες που έχουν ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, φέρουν παθογόνα γονιδιακή μετάλλαξη ή έχουν κάνει βιοψία μαστού που έδειξε βλάβη υψηλού κινδύνου για μελλοντική κακοήθεια (LCIS, ατυπία). Σε αυτές τις περιπτώσεις η ψηφιακή μαστογραφία/τομοσύνθεση γίνεται 10 χρόνια πριν την εμφάνιση στο συγγενικό πρόσωπο και μπαίνει και η μαγνητική τομογραφία που γίνεται κάθε χρόνο εναλλάξ με την ψηφιακή μαστογραφία και βεβαίως συχνή κλινική εξέταση. Επίσης μπορεί να δοθεί χημειοπροφύλαξη με ταμοξιφαίνη και  αναστολείς αρωματάσης.

Είναι πολύ σημαντικό να επισκεπτόμαστε εξειδικευμένα απεικονιστικά κέντρα με καλή ποιότητα απεικονιστικών εξετάσεων και να ακολουθούμε τις οδηγίες του εξειδικευμένου ιατρού σε παθήσεις μαστού.