Εκτός από το αίμα που κυκλοφορεί
στις αρτηρίες και τις φλέβες, στο σώμα
υπάρχει επίσης ένα δεύτερο υγρό που
κυκλοφορεί με ανάλογο τρόπο, η λέμ-
φος. Η λέμφος είναι ένα άχρωμο, διαφα-
νές υγρό που παράγεται ανάμεσα στους
ιστούς σε όλο το σώμα και κυκλοφορεί
μέσα σε ειδικά αγγεία που ονομάζονται
λεμφαγγεία.
Το λεμφοίδημα είναι μια διόγκωση ενός
μέρους του σώματος εξαιτίας ανώμαλης
συσσώρευσης της λέμφου και μπορεί να
είναι πρωτογενές (συχνότερα στις γυναί-
κες στα κάτω άκρα) ή δευτερογενές (από
τραυματισμό ή και διακοπή της κυκλο-
φορίας της λέμφου π.χ. επεμβάσεις μα-
στού). Παράγοντες που συμβάλλουν στη
δημιουργία του λεμφοιδήματος είναι οι μολύνσεις, η
παχυσαρκία, ο στατικός τρόπος ζωής, τα στενά ρούχα
ή τα κοσμήματα, εκτεταμένες προσθετικές επεμβάσεις
στήθους, συνδυασμοί χειρουργικών επεμβάσεων και
ακτινοβολίας, μετεγχειρητικές φλεγμονές και μετα-
στάσεις. Αν και είναι μία χρόνια και προοδευτική κα-
τάσταση, μπορεί να μειωθεί στο ελάχιστο με σωστή δι-
αχείριση και εφαρμογή ορισμένων βασικών κανόνων.
Συχνά προκαλεί αισθητική παραμόρφωση, ψυχολογική
φόρτιση, επαναλαμβανόμενα επεισόδια μολύνσεων
και -σπάνια- περιπτώσεις κακοήθους εκφυλισμού.
Οι σοβαρές περιπτώσεις συνδέονται με παχυδερμία,
σκλήρυνση του άκρου, διαρροή λέμφου και υπερδιό-
γκωση (ελεφαντίαση).
Η αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος ορίζεται ως ολο-
κληρωμένη αποσυμφορητική θεραπεία (CDT: Complete
Decongestive Therapy) και περιλαμβάνει:
1.
Μάλαξη λεμφικής παροχέτευσης (MLD: Manual
Lymph Drainage), η οποία έχει συγκεκριμένες αντεν-
δείξεις, όπως π.χ. μη ελεγχόμενη συμφορητική καρ-
διακή ανεπάρκεια.
2.
Ελαστική περίδεση.
3.
Προστασία δέρματος.
4.
Κινησιοθεραπεία – ασκησιολόγιο.
5.
Ανάρτηση σκέλους.
Η αποκατάσταση
Διακρίνουμε δύο φάσεις στην αποκατά-
σταση του λεμφοιδήματος:
•••
1η φάση ή φάση αποσυμφόρησης:
Εξαρτάται από την έκταση του οιδήματος
και διαρκεί 3-6 εβδομάδες με καθημερινή
θεραπεία. Εφαρμόζεται περίδεση αμέσως
μετά τη λεμφική παροχέτευση και διατη-
ρείται έως την επόμενη συνεδρία. Αν επι-
τευχθεί 70%-80% αποσυμφόρηση του
μέλους, τοποθετείται πιεστικό μέσο, το
οποίο είναι εξατομικευμένο για τον συ-
γκεκριμένο ασθενή (έχουν γίνει μετρήσεις του άκρου)
και προχωρούμε στη 2η φάση.
•••
2η φάση ή φάση διατήρησης και βελτίωσης: Αυτή
η φάση συνεχίζεται ισοβίως επειδή το λεμφοίδημα
είναι χρόνιο. Εφαρμόζεται θεραπεία 3-4 φορές την
εβδομάδα και συνιστάται το πιεστικό μέσο να εφαρμό-
ζεται έως το βράδυ. Επιπλέον, εκπαιδεύεται ο ασθενής
στην αυτοδιαχείριση του λεμφοιδήματος. Αν το οίδημα
χειροτερεύσει, η 1η φάση επαναλαμβάνεται.
Οι δύο στις τρεις περιπτώσεις αποτυχίας της θεραπείας
οφείλονται στο ότι η λεμφική παροχέτευση εφαρμόζε-
ται χωρίς να ακολουθηθεί από συμπιεστική περίδεση
ή κάποιο πιεστικό μέσο.
Αποτελεσματική αντιμετώπιση για να ελεγχθεί το λεμ-
φοίδημα υπάρχει. Η πρώτη επιλογή είναι να φορε-
θεί το κατάλληλο πιεστικό μέσο («ελαστικό μανίκι»)
κατά τη διάρκεια της μέρας και των δραστηριοτήτων.
Το λεμφοίδημα δεν εμφανίζεται απαραίτητα αμέσως.
Μπορεί να αναπτυχθεί μήνες ή και χρόνια μετά την
επέμβαση στους λεμφαδένες. Το λεμφοίδημα είναι
θεραπεύσιμο. Όσο πιο σύντομα ανιχνεύεται, τόσο πιο
εύκολα ελέγχεται.
Η αντιμετώπιση
μιας «κοινής» πάθησης
Η λέμφος είναι ένα υγρό που παράγεται ανάμεσα στους ιστούς του σώματος
και κυκλοφορεί σε ειδικά αγγεία, που ονομάζονται λεμφαγγεία.
Συμβαίνει κάποιες φορές να συσσωρευθεί σε ένα μέλος του σώματος,
προκαλώντας λειτουργικά προβλήματα.
Ποιες είναι οι αιτίες γι’ αυτό, όμως, και πώς θεραπεύεται;
| ΛΕΜΦΟ Ι ΔΗΜΑ |
Γράφουν οι
Ευάγγελος Mαναός
FEBPRM Φυσίατρος,
Διευθυντής Τμήματος Φυσικής
και Ιατρικής Αποκατάστασης
ΥΓΕΙΑ
Ειρήνη Αναούνη
Φυσικοθεραπεύτρια,
εξειδικευμένη στη λεμφική
παροχέτευση, Επιστημονική
Συνεργάτις ΥΓΕΙΑ
56
