HHG
HYGEIA Hospital
METROPOLITAN HOSPITAL
ΜΗΤΕΡΑ
METROPOLITAN GENERAL
ΛΗΤΩ Μαιευτικό, Γυναικολογικό & Χειρουργικό Κέντρο
Creta InterClinic – Ιδιωτική Κλινική | Διαγνωστικό Κέντρο
AlfaLab | Kέντρο Μοριακής Βιολογίας & Κυτταρογενετικής
Y-Logimed Α.Ε.

Διατροφή

Δυσανεξία στη λακτόζη;

Γράφουν οι:
Πολυξένη Κουτκιά – Μυλωνάκη
Ενδοκρινολόγος – Διαβητολόγος, Διευθύντρια
Διαιτολογικού Τμήματος ΥΓΕΙΑ
Διονυσία Βουτσά Msc, 
Κλινική Διαιτολόγος
Τμήμα Κλινικής Διαιτολογίας ΥΓΕΙΑ

Η δυσανεξία (ή δυσαπορρόφηση) στη λακτόζη αφορά την κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο αδυνατεί να μεταβολίσει τη λακτόζη. Η λακτόζη είναι ένας δισακχαρίτης (υδατάνθρακας) που συναντούμε στο γάλα και στα προϊόντα του γάλακτος σε διάφορα ποσοστά. Αυτή η αδυναμία οφείλεται στην μειωμένη παραγωγή ή/ και έλλειψη του ενζύμου λακτάση, που κανονικά παράγεται από κύτταρα του λεπτού εντέρου.

Αν τα επίπεδα λακτάσης είναι χαμηλά έως ανύπαρκτα η λακτόζη δεν διασπάται και οδηγείται αυτούσια στο παχύ έντερο. Εκεί τα βακτήρια του παχέος εντέρου την μετατρέπουν σε λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, με ταυτόχρονη παραγωγή αερίων (διοξειδίου του άνθρακα, υδρογόνου και μεθανίου).

Τα άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη αντιμετωπίζουν διάφορα δυσάρεστα συμπτώματα, εξαιτίας της παραγωγής των παραπάνω αερίων, όπως ναυτία, δυσπεψία, φούσκωμα στο στομάχι, κοιλιακό πόνο ή κολικούς, έκλυση αερίων, ακόμη και διάρροια, μετά από κατανάλωση γάλακτος ή γαλακτοκομικών προϊόντων. Τα επίπεδα λακτάσης που παράγονται στον οργανισμό τους σχετίζονται με την σοβαρότητα και την ένταση των παραπάνω συμπτωμάτων. Φαίνεται ότι τα περισσότερα άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη μπορούν να ανεχθούν έως 6γρ λακτόζης. Η σταδιακή αύξηση της προσλαμβανόμενης λακτόζης για περίπου 3 μήνες, μπορεί τελικά να οδηγήσει σε ανοχή 12γρ λακτόζης την ημέρα.

Για την αποφυγή των συμπτωμάτων συστήνεται τα άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη να αποφεύγουν την κατανάλωση πηγών λακτόζης. Συγκεκριμένα τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε λακτόζη περιλαμβάνει το πλήρες γάλα (αγελαδινό ή κατσικίσιο), ενώ με τη μείωση των λιπαρών του γάλακτος αυξάνεται η περιεκτικότητα σε λακτόζη.

Από  τα προϊόντα  γάλακτος που έχουν υποστεί ζύμωση, τα τυριά έχουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λακτόζη κι άρα γίνονται καλύτερα ανεκτά. Ωστόσο έχει σημασία η ωρίμανση του κάθε τυριού, καθώς με τη διαδικασία της ωρίμανσης η λακτόζη μετατρέπεται σε γαλακτικό οξύ, το οποίο δεν προκαλεί συμπτώματα. Αντίστοιχα το γιαούρτι, ως προϊόν ζύμωσης, συνήθως γίνεται καλύτερα ανεκτό από άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη.

Τέλος το κεφίρ, ένα γαλακτοκομικό προϊόν, το οποίο παρασκευάζεται από ζυμομύκητες (κόκκοι κεφίρ) του γάλακτος, λόγω της ζύμωσης της λακτόζης μπορεί να καταναλωθεί από άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη χωρίς το φόβο των ενοχλητικών συμπτωμάτων. Επιπλέον, το κεφίρ, καθώς αποτελεί ένα φυσικό προβιοτικό προϊόν, ανακουφίζει από τα συμπτώματα της δυσανεξίας, βελτιώνει την απορρόφηση ασβεστίου και συμβάλλει στην καλή λειτουργία του πεπτικού. Άλλα προϊόντα γάλακτος, όπως η κρέμα γάλακτος, η σαντιγί και το παγωτό, καθώς και παρασκευές που τα περιέχουν συστήνεται να αποφεύγονται.

 

Ενδεικτικά η περιεκτικότητα διάφορων τροφίμων σε λακτόζη:

Είδος τροφίμουΠεριεκτικότητα σε λακτόζη (%)
Τυριά
Τυρί κότατζ2,7-3,6
Τυρί κρέμα0,4-2,9
Μοτσαρέλλα0-3,1
Φέτα4,1
Παρμεζάνα0-3,2
Ένταμ0-1,4
Γκούντα0-2,2
Τσένταρ0-2,1
Καμεμπερ0-1,8
Μπλε τυρί0-2,5
Γαλακτοκομικά προϊόντα
Γάλα πλήρες4,8
Γάλα χαμηλών λιπαρών4,9
Γάλα αποβουτυρωμένο5,2
Σοκολατούχο γάλα5
Βούτυρο0,8-1
Μαργαρίνη0-0,1
Κρέμα γάλακτος2,9
Κεφίρ4
Γιαούρτι πλήρες4,1-4,7
Γιαούρτι χαμηλών λιπαρών1,9-6
Παγωτό3,1-8,4

 

Προσοχή ωστόσο χρειάζεται στα προϊόντα του εμπορίου στα οποία χρησιμοποιούνται ως συστατικά ο ορός γάλακτος, η καζεΐνη, η λακταλβουμίνη και το γάλα σκόνη, γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία η προσεκτική ανάγνωση των ετικετών τροφίμων.

Τρόφιμα που δυνητικά αποτελούν πηγές λακτόζης είναι τα αρτοπαρασκευάσματα, όπως κέικ, ψωμί, μπισκότα, κουλουράκια, ντόνατς, βάφλες, τηγανίτες, κρέπες κ.ά  βούτυρο, βουτυρόγαλα, σοκολάτα, κρέμα γάλακτος, σούπες με βάση γάλα ή κρέμα γάλακτος, διάφορα επιδόρπια, όπως κρέμα καραμελέ, μους, σουφλέ σοκολάτας κ.ά,  υποκατάστατα αυγών, ενεργειακά ποτά, μπάρες δημητριακών, χοτ-ντογκ, στιγμιαία ποτά, πίτσα, επεξεργασμένα κρέατα, σος για σαλάτες, λουκάνικα, καρυκεύματα κ.ά.

Ένα άτομο με δυσανεξία στην λακτόζη έχει πλέον πολλές εναλλακτικές επιλογές, ώστε να μην στερηθεί τα θρεπτικά συστατικά του γάλακτος, όπως το ασβέστιο. Εναλλακτικές επιλογές στην καθημερινή διατροφή αποτελούν το γάλα χωρίς λακτόζη, διάφορα φυτικά γάλατα όπως σόγιας, αμυγδάλου, βρώμης, φουντουκιού, καρύδας, ρυζιού, σησαμιού κ.ά. και ροφήματα όπως το κεφίρ και το αριάνι.

Τέλος εναλλακτικές πηγές ασβεστίου αποτελούν τα μικρά ψάρια που καταναλώνονται με τα κόκκαλα (π.χ. γαύρος ή σαρδέλες), το μπρόκολο, τα αμύγδαλα, το σπανάκι, το τόφου, τα σύκα και τα φασόλια.

 

Μάιος 2020