Παιδιατρική Ακτινολογία

Είναι εξετάσεις που χρησιμοποιούν μικρές δόσεις ακτινοβολίας, προσαρμοσμένες κάθε φορά στο «μέγεθος» του κάθε παιδιού και με βάση τα διεθνή πρωτόκολλα παιδιατρικής απεικόνισης για να απεικονίσουν δομές του σώματος, όπως οι πνεύμονες και τα οστά. Επίσης χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις που χρειάζεται να ελεγχθεί το έντερο ή να διερευνηθεί η εντόπιση ξένου σώματος, που όχι σπάνια τα μικρά παιδιά καταπίνουν.

Είναι διαγνωστικές εξετάσεις στις οποίες ένα σκιαγραφικό μέσο, όπως το βάριο ή ιωδιούχα σκιαγραφικά, τα οποία φαίνονται στις απλές ακτινογραφίες, είτε δίνονται στο παιδί να τα καταπιεί από το στόμα ή χορηγούνται από ένα μικρό σωλήνα, ώστε να σκιαγραφηθούν και να γίνουν εμφανείς στις ακτινογραφίες δομές όπως ο γαστρεντερικός σωλήνας και το ουροποιητικό σύστημα. Αντίστοιχα, μπορεί να γίνει βιντεοσκοπική μελέτη της κατάποσης σε παιδιά με δυσκολίες κατάποσης, στα οποία καταγράφεται ο τρόπος που καταπίνουν το σκιαγραφικό.

Πρόκειται για μια απεικονιστική τεχνική που χρησιμοποιεί την ιοντίζουσα ακτινοβολία για να μελετήσει σε πραγματικό χρόνο εικόνες με κίνηση στις εσωτερικές δομές του σώματος.

Είναι μια εξέταση που χρησιμοποιεί υπερήχους για να απεικονίσει τμήματα του σώματος του παιδιού χωρίς να το επιβαρύνει καθόλου βιολογικά. Συγκεκριμένες περιοχές είναι δυνατό να μελετηθούν μέχρι ορισμένη ηλικία. Πχ. το υπερηχογράφημα εγκεφάλου μπορεί να πραγματοποιηθεί μέχρι να κλείσει η πρόσθια πηγή (περιοχή του κρανίου πιο ψηλά από το μέτωπο που είναι πιο μαλακή στην ψηλάφηση), το υπερηχογράφημα ισχίων μέχρι να οστεοποιηθεί η άρθρωση του ισχίου. Η Γραμματεία των Παιδιατρικών Υπερήχων θα μπορέσει να σας κατατοπίσει σε περίπτωση που έχετε απορίες για την εξέταση και να σας πληροφορήσει για την προετοιμασία που ενδεχομένως χρειάζεται.

Ένα σύστημα υπολογιστών λαμβάνει πιο περίπλοκες εικόνες από εσωτερικές δομές του σώματος και χρησιμοποιείται όταν υπάρχει ένδειξη για να μελετηθούν με περισσότερη λεπτομέρεια οι συγκεκριμένες δομές. Στα παιδιά η απόφαση για Αξονική Τομογραφία λαμβάνεται με φειδώ όταν υπάρχουν οι ανάλογες κλινικές ενδείξεις, καθώς αυτή η μέθοδος συνδυάζεται με περισσότερη επιβάρυνση με ακτινοβολία. Πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ειδικά πρωτόκολλα χαμηλής δόσης, κατάλληλα για παιδιά και με βάση τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.

Το μηχάνημα χρησιμοποιεί μαγνητικό πεδίο και όχι ιοντίζουσα ακτινοβολία προκειμένου να απεικονίσει τα διαφορετικά συστήματα στο παιδί και έτσι δεν επιβαρύνεται βιολογικά από την εξέταση. Η διάρκεια της εξέτασης είναι μεγαλύτερη από τη διάρκεια της αξονικής, ώστε σε μικρά και μη συνεργάσιμα παιδιά να χρησιμοποιείται ήπια αναισθησία (καταστολή). Τα παιδιά οριακής ηλικίας έχουν την ευκαιρία να εξοικειωθούν με την εξέταση μέσω παιχνιδιού-εξομοιωτή του Μαγνητικού Τομογράφου.

Η Μαγνητική Τομογραφία Εμβρύου αποτελεί σύγχρονη μέθοδο απεικόνισης, η οποία πραγματοποιείται συμπληρωματικά στο υπερηχογράφημα κύησης προκειμένου να ελέγξει συγκεκριμένο σύστημα του εμβρύου, πχ. Εγκέφαλο, θώρακα, κοιλιά, ουροποιητικό.
Πού γίνεται; Στο Τμήμα Μαγνητικού Τομογράφου του νοσοκομείου ΜΗΤΕΡΑ, σε ανοικτό μαγνητικό τομογράφο υψηλού πεδίου.
Προετοιμασία: Η μέλλουσα μητέρα καλείται να είναι νηστική 4 ώρες πριν την εξέταση και να έχει μαζί της το υπερηχογράφημα κύησης.
Είναι ασφαλής για το έμβρυο και τη μητέρα; Υπάρχει κοινή παγκόσμια αποδοχή ότι η Μαγνητική Τομογραφία Εμβρύου είναι απόλυτα ασφαλής, ειδικά μετά το πρώτο τρίμηνο κύησης.
Διαδικασία: Η μητέρα είναι άνετα ξαπλωμένη κατά τη διάρκεια της εξέτασης και υπάρχει δυνατότητα να είναι στο χώρο και ο συνοδός της. Υπάρχει συντονισμένη προσπάθεια από όλο το προσωπικό του Τμήματος να δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες για να είναι ήρεμη και χαλαρή.
Διάρκεια: Η διάρκεια της εξέτασης καθορίζεται από τη «συνεργασία» του εμβρύου. Όταν το έμβρυο είναι σχετικά ήρεμο, η μέση διάρκεια της εξέτασης είναι 30΄.
Πλεονεκτήματα: Η Μαγνητική Τομογραφία στο έμβρυο έχει σκοπό να επιβεβαιώσει τα ευρήματα του υπερηχογραφήματος κύησης, αλλά κυρίως να διευκρινίσει αν υπάρχουν άλλες, υπερηχογραφικά αμυδρές ανωμαλίες. Δεν επηρεάζεται από τη θέση του εμβρύου ή το μέγεθος της μητέρας και αξιολογεί την ανάπτυξη των δομών με βάση την ηλικία κύησης.

Ενδείξεις για μαγνητική τομογραφία έχουν τα έμβρυα:

• με παθολογικό εύρημα στον εγκέφαλο, το θώρακα, την κοιλιά ή τη σπονδυλική στήλη κατά το υπερηχογράφημα κύησης
• σε μονοχοριονικές επιπλακείσες δίδυμες κυήσεις
• με οικογενειακό ιστορικό εμβρύου ή παιδιού με ανωμαλία του κεντρικού νευρικού συστήματος
• με συγγενή ενδομήτρια λοίμωξη

Πότε πρέπει να γίνεται η μαγνητική τομογραφία εμβρύου;
Συνήθως την 23η εβδομάδα κύησης και εφόσον κριθεί απαραίτητο να γίνει επανέλεγχος, την 32η εβδομάδα κύησης.

Η εφαρμογή της Μαγνητικής Τομογραφίας στην απεικόνιση του ουροποιητικού συστήματος στα παιδιά αποτελεί σχετικά πρόσφατη προσθήκη στις κλασσικές μεθόδους απεικόνισης, η καθεμία από τις οποίες έχει συγκεκριμένες δυνατότητες και συνδυάζεται με πολλαπλούς περιορισμούς. Ειδικά την τελευταία πενταετία η βιβλιογραφία κατακλύζεται από αναφορές στη νέα, πολλά υποσχόμενη μέθοδο της Μαγνητικής Ουρογραφίας. Η Μαγνητική Ουρογραφία έχει το πλεονέκτημα να συνδυάζει σε μία μόνο εξέταση λεπτομερείς ανατομικές πληροφορίες και ανάλυση της νεφρικής λειτουργίας, χωρίς να επιβαρύνει βιολογικά το παιδί.

Ένδειξη για Μαγνητική Ουρογραφία έχουν:

• Τα ασυμπτωματικά βρέφη στα οποία έχει προγεννητικά διαπιστωθεί συμπλοκή ανατομική ανωμαλία
• Τα συμπωματικά παιδιά με ουρολοίμωξη ή ακράτεια, στα οποία το υπερηχογράφημα έχει αναδείξει περίπλοκη συγγενή ανωμαλία ή κυστική νόσο, έχει θέσει την υποψία έκτοπου ουρητήρα, απόφραξης ή δυσπλαστικού νεφρικού παρεγχύματος.

Ωστόσο, αποφεύγουμε να υποβάλλουμε βρέφη μικρότερα των 5-6 εβδομάδων σε Μαγνητική Ουρογραφία για να περιορίσουμε τα ανακριβή αποτελέσματα που προκύπτουν από τη λειτουργική ανωριμότητα του ουροποιητικού σε αυτές τις ηλικίες. Θα πρέπει επίσης να έχει προηγηθεί υπερηχογράφημα νεφρών και κατά περίπτωση ανιούσα κυστεοουρηθρογραφία.

Στα μειονεκτήματα της εξέτασης περιλαμβάνεται η διάρκεια (κατά μέσο όρο 1 ώρα), η χορήγηση καταστολής ακόμη και σε λίγο μεγαλύτερα παιδιά (μέχρι και την ηλικία των 7 ετών) και η εγγενής αδυναμία της μαγνητικής τομογραφίας να αναδείξει λίθους και αποτιτανώσεις.

Η εξέταση συνδυάζεται με προετοιμασία ενυδάτωσης του μικρού εξεταζόμενου που γίνεται κυρίως ενδοφλεβίως πριν την εξέταση, ενώ κατά περίπτωση τοποθετείται ουροκαθετήρας. Για την αξιόπιστη λειτουργική μελέτη, εγχέεται ενδοφλεβίως φουροσεμίδη και σκιαγραφικό.

Καθώς η εξέταση προσαρμόζεται στο συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα κάθε φορά, είναι σημαντική η παρουσία του παιδοακτινολόγου κατά τη διάρκειά της προκειμένου να επαναπροσδιορίζεται το πρωτόκολλο και μειώνεται ο χρόνος εξέτασης. Η αξία της εξέτασης βασίζεται στη μετα-επεξεργασία που πραγματοποιεί ο παιδοακτινολόγος με τις ανασυνθέσεις των εικόνων σε πολλαπλά επίπεδα και στο χώρο και με την πραγματοποίηση της λειτουργικής ανάλυσης. Η τελευταία προκύπτει από τη λειτουργική ακολουθία μετά την έγχυση σκιαγραφικού, και παρέχει πολλαπλές παραμέτρους, οι οποίες αποτελούν διεθνώς αντικείμενο μελέτης και αξιολόγησης, τόσο ανεξάρτητα όσο σε σχέση με τη «χρυσή μέθοδο» λειτουργικής μελέτης των νεφρών, που είναι το σπινθηρογράφημα.

Συμπερασματικά, η Μαγνητική Ουρογραφία αποτελεί νέα και πολλά υποσχόμενη μέθοδο απεικόνισης του ουροποιητικού συστήματος, η οποία παρέχει μορφολογικές και λειτουργικές πληροφορίες ταυτόχρονα, χωρίς να επιβαρύνει το παιδί. Τροποποιεί τη θεραπευτική αντιμετώπιση και διευκολύνει το σχεδιασμό της χειρουργικής προσέγγισης. Προϋποθέτει ωστόσο ομαδική προσέγγιση για την αξιοποίηση της πληροφορίας που παρέχει.

Πέρα από τις συνήθεις μαγνητικές τομογραφίες (εγκεφάλου, σπλαχνικού κρανίου, τραχήλου, θώρακος, κοιλίας, μυοσκελετικού συστήματος), στο Τμήμα πραγματοποιούνται ειδικές εξετάσεις, όπως:

Μαγνητική Ουρογραφία: πρόκειται για ειδική μελέτη της ανατομίας και της λειτουργικότητας των νεφρών και του αποχετευτικού συστήματος που γίνεται συνήθως με αναισθησία. Πριν την εξέταση γίνεται προετοιμασία – ενυδάτωση του παιδιού.
Μαγνητική Εντερογραφία: πρόκειται για ειδική μελέτη του πεπτικού σωλήνα και συγκεκριμένα του λεπτού εντέρου, η οποία πραγματοποιείται μετά χορήγηση ειδικού διαλύματος. Το παιδί πίνει το διάλυμα μαννιτόλης, το οποίο θυμίζει νερό σε όψη και γεύση, με σταθερό ρυθμό μία ώρα πριν την εξέταση. Για το λόγο αυτό η εξέταση δεν μπορεί να γίνει με αναισθησία. Την παραμονή της εξέτασης το παιδί πρέπει να λάβει υδρική δίαιτα.

πρόκειται για ειδική μελέτη της καρδιακής ανατομίας και λειτουργίας με χρήση μαγνητικού πεδίου.

Πραγματοποιούνται ραδιοϊσοτοπικές εξετάσεις για τη μελέτη ανατομικών δομών του σώματος και τον έλεγχο της λειτουργίας τους, όπως πχ στο ουροποιητικό σύστημα.