Παγκόσμια Εβδομάδα Αλλεργίας 2026 (21-27 Ιουνίου 2026) Οι αλλεργίες θέλουν σωστή φροντίδα

Γράφει η
Κασσιανή Τζέλη,
Αλλεργιολόγος, Διευθύντρια Αλλεργιολογικού Τμήματος ΥΓΕΙΑ

Οι αλλεργίες δεν είναι πάντα κάτι «απλό». Για πολλούς ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους, μπορούν να επηρεάζουν την καθημερινότητα, το σχολείο, τη δουλειά, τον ύπνο, τη διατροφή και γενικά την ποιότητα ζωής. Σήμερα, οι αλλεργικές παθήσεις αφορούν ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, με περισσότερους από 1 στους 5 ανθρώπους να εμφανίζουν κάποια μορφή αλλεργίας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αναφυλαξία είναι η πιο σοβαρή μορφή αλλεργικής αντίδρασης. Είναι πιο σπάνια από άλλες αλλεργικές εκδηλώσεις, όμως μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και χρειάζεται άμεση αναγνώριση και σωστή αντιμετώπιση.

Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Αλλεργίας 2026, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η φροντίδα για τις αλλεργίες δεν είναι πολυτέλεια. Είναι απαραίτητη φροντίδα υγείας.

Τι είναι η αναφυλαξία;

Η αναφυλαξία είναι μια σοβαρή, δυνητικά απειλητική για τη ζωή αλλεργική αντίδραση, που εμφανίζεται συνήθως αιφνίδια και μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα μετά την έκθεση σε κάποιο αλλεργιογόνο, όπως τροφή, φάρμακο ή τσίμπημα εντόμου.

Είναι κάθε αλλεργική αντίδραση αναφυλαξία;

Όχι. Δεν σημαίνει ότι κάθε αλλεργική αντίδραση είναι αναφυλαξία. Ήπια αρχικά εξανθήματα, πομφοί ή κνίδωση που μοιάζει με «τσιμπήματα κουνουπιών», ή ένα ήπιο πρήξιμο στα χείλη χωρίς άλλα συμπτώματα, δεν αρκούν από μόνα τους για να χαρακτηριστούν ως αναφυλαξία.

Πότε μιλάμε για αναφυλαξία;

Μιλάμε για αναφυλαξία όταν, μετά από πιθανή έκθεση σε αλλεργιογόνο, εμφανίζονται γρήγορα συμπτώματα που αφορούν περισσότερα από ένα συστήματα του οργανισμού.

Για παράδειγμα, πομφοί, κνίδωση ή αγγειοοίδημα μαζί με επίμονους εμετούς, έντονα κοιλιακά άλγη  ή συμπτώματα από το αναπνευστικό μπορεί να αποτελούν εικόνα αναφυλαξίας.

Πότε μια αντίδραση θεωρείται πάντα πιο σοβαρή;

Όταν επηρεάζει την αναπνοή ή την κυκλοφορία. Συμπτώματα όπως δυσκολία στην αναπνοή, αίσθημα ότι «κλείνει» ο λαιμός, έντονη αδυναμία, πτώση πίεσης ή λιποθυμική τάση είναι σημεία που χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση.

Τι πρέπει να θυμόμαστε με απλά λόγια;

Δεν μας ανησυχεί μόνο το εξάνθημα. Μας ανησυχεί ο συνδυασμός των συμπτωμάτων, η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται και το αν συμμετέχουν ζωτικά συστήματα, όπως η αναπνοή ή η κυκλοφορία.

Χρειάζεται πάντα να υπάρχει εξάνθημα;

Όχι. Η αναφυλαξία μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς εμφανές εξάνθημα ή κνίδωση. Σε κάποιες περιπτώσεις τα πρώτα ή κυρίαρχα συμπτώματα μπορεί να είναι από το αναπνευστικό ή το κυκλοφορικό σύστημα. Γι’ αυτό δεν πρέπει να στηριζόμαστε μόνο στο δέρμα για να αναγνωρίσουμε μια σοβαρή αντίδραση.

Είναι όλες οι αντιδράσεις ίδιες;

Όχι. Οι αλλεργικές αντιδράσεις δεν εκδηλώνονται απαραίτητα κάθε φορά με τον ίδιο τρόπο, ακόμη και στον ίδιο ασθενή. Μία αντίδραση μπορεί να είναι ήπια και να περιοριστεί μόνο σε δερματικά συμπτώματα, ενώ κάποια άλλη φορά μπορεί να εμφανιστούν διαφορετικά ή πιο έντονα συμπτώματα.

Αν κάποιος είχε μόνο ήπιες αντιδράσεις, μπορεί μελλοντικά να κάνει αναφυλαξία;

Ναι. Το γεγονός ότι κάποιος είχε μέχρι τώρα μόνο ήπιες αντιδράσεις δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να εμφανίσει στο μέλλον αναφυλαξία. Αντίστοιχα, ένας ασθενής που έχει ήδη παρουσιάσει σοβαρή αναφυλαξία έχει αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσει ξανά σοβαρή αντίδραση στο μέλλον.

Τι κάνουμε όταν ξεκινάει μια αντίδραση;

Δεν σημαίνει ότι κάθε ήπια αντίδραση θα εξελιχθεί σε αναφυλαξία. Σε ασθενείς με γνωστό ιστορικό αλλεργίας, όταν εμφανιστούν αρχικά συμπτώματα, είναι σημαντικό να υπάρχει ψυχραιμία, στενή παρακολούθηση της εξέλιξης και εφαρμογή του εξατομικευμένου γραπτού πλάνου αντιμετώπισης που έχει δοθεί από τον αλλεργιολόγο.

Ποιοι παράγοντες μπορεί να κάνουν μια αντίδραση πιο σοβαρή;

Ορισμένοι συμπαράγοντες μπορεί να αυξήσουν τη βαρύτητα μιας αντίδρασης, όπως η άσκηση, οι ιώσεις ή ο πυρετός, το αλκοόλ, η έλλειψη ύπνου, το έντονο stress, ορισμένα φάρμακα όπως τα αντιφλεγμονώδη, καθώς και το μη καλά ελεγχόμενο άσθμα.

Ποια είναι η θεραπεία της αναφυλαξίας;

Η αδρεναλίνη είναι η θεραπεία πρώτης γραμμής στην αναφυλαξία. Όταν υπάρχει υποψία σοβαρής αντίδρασης, πρέπει να χορηγείται άμεσα, γιατί η καθυστέρηση μπορεί να είναι επικίνδυνη.

Σήμερα διαθέτουμε αυτοενιέμενη αδρεναλίνη, η οποία είναι σχεδιασμένη ώστε να μπορεί να χορηγηθεί άμεσα από τον ίδιο τον ασθενή ή από τον φροντιστή του, σύμφωνα πάντα με το εξατομικευμένο πλάνο που έχει δοθεί από τον αλλεργιολόγο. Η αυτοενιέμενη αδρεναλίνη πρέπει να φυλάσσεται σύμφωνα με τις οδηγίες του εκάστοτε σκευάσματος, συνήθως σε θερμοκρασία δωματίου, μακριά από υπερβολική ζέστη, ψύχος και άμεση έκθεση στον ήλιο. Δεν πρέπει να παραμένει για ώρες μέσα σε αυτοκίνητο, σε παραλία ή σε περιβάλλον με ακραίες θερμοκρασίες, γιατί μπορεί να επηρεαστεί η αποτελεσματικότητά της. Είναι επίσης σημαντικό να ελέγχεται τακτικά η ημερομηνία λήξης και η εμφάνιση του διαλύματος.

Παράλληλα, πλέον και στην Ελλάδα είναι διαθέσιμες και άλλες μορφές αδρεναλίνης, όπως η ενδορρινική, ενώ μελετώνται και νεότερες μη ενέσιμες επιλογές, όπως η υπογλώσσια αδρεναλίνη.

Πρέπει να φοβόμαστε την αδρεναλίνη;

Όχι. Η αδρεναλίνη σώζει ζωές. Αυτό που πρέπει να φοβόμαστε δεν είναι η αδρεναλίνη, αλλά η καθυστέρηση στη χορήγησή της όταν πραγματικά χρειάζεται.

Υπάρχει μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση;

Σε πολλές περιπτώσεις ναι. Υπάρχουν πλέον εξειδικευμένες θεραπευτικές επιλογές, όπως η απευαισθητοποίηση/ανοσοθεραπεία σε επιλεγμένους ασθενείς με τροφικές αλλεργίες, αλλά και η ανοσοθεραπεία σε αλλεργία σε δηλητήρια υμενοπτέρων, όπως μέλισσα και σφήκα, όπου μπορεί να προσφέρει πολύ υψηλή προστασία.

Τι κρατάμε τελικά;

Η ενημέρωση, η εκπαίδευση και η σωστή προετοιμασία σώζουν ζωές. Η αναφυλαξία χρειάζεται αναγνώριση, ψυχραιμία και σωστή δράση, χωρίς πανικό, αλλά και χωρίς υποτίμηση.