Σπίλος Ίριδας: πότε μια «ελιά» στο μάτι χρειάζεται παρακολούθηση;

Πώς διακρίνεται ο σπίλος της ίριδας από μια απλή φακίδα ιριδας  ή από το μελάνωμα ίριδας

Γράφει η
Μαρία Πευκιανάκη
Οφθαλμίατρος
Διευθύντρια Οφθαλμο-Ογκολογικού Κέντρου Παίδων & Ενηλίκων ΥΓΕΙΑ

Μια καφέ ή σκουρόχρωμη κηλίδα στην ίριδα – στο χρωματιστό τμήμα του ματιού – είναι ένα εύρημα που συχνά προκαλεί ανησυχία. Ο ασθενής μπορεί να την έχει παρατηρήσει στον καθρέφτη, σε μια φωτογραφία ή να την εντοπίσει ο οφθαλμίατρος τυχαία κατά τη διάρκεια μιας εξέτασης.

Σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για σπίλο ίριδας, δηλαδή μια καλοήθη μελανοκυτταρική βλάβη. Οι περισσότεροι σπίλοι παραμένουν σταθεροί και δεν χρειάζονται θεραπεία. Αυτό που χρειάζεται είναι σωστή αρχική καταγραφή και, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους, περιοδική παρακολούθηση.

Ορισμένες βλάβες της ίριδας, όμως, μπορεί να εμφανίζουν χαρακτηριστικά που δημιουργούν υποψία για μελάνωμα ίριδας. Η διάκριση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο πόσο σκούρα φαίνεται μια βλάβη. Αξιολογούνται η μορφολογία, το πάχος, η θέση, τα αγγεία, η επίδραση στην κόρη και στη γωνία του προσθίου θαλάμου και, κυρίως, το αν υπάρχει τεκμηριωμένη αύξηση με την πάροδο του χρόνου.

Τι είναι ο σπίλος της ίριδας;

Η ίριδα είναι το χρωματιστό τμήμα του ματιού που περιβάλλει την κόρη και ρυθμίζει την ποσότητα του φωτός που εισέρχεται στον οφθαλμό.

Περιέχει μελανοκύτταρα, δηλαδή κύτταρα που παράγουν μελανίνη. Από μια εντοπισμένη καλοήθη συγκέντρωση μελανοκυττάρων μπορεί να δημιουργηθεί ένας μελανοκυτταρικός σπίλος της ίριδας.

Ο σπίλος μπορεί να είναι:

• καφέ,
• σκούρος καφέ,
• γκριζωπός,
• ελαφρά μελαγχρωματικός,
• ή ακόμη και σχετικά αμελάγχρωτος.

Μπορεί επίσης να είναι σχεδόν επίπεδος ή να σχηματίζει μια μικρή υπερυψωμένη βλάβη.

Το χρώμα από μόνο του δεν αρκεί για να καθορίσει αν μια βλάβη είναι καλοήθης ή κακοήθης.

Είναι ο σπίλος ίριδας το ίδιο με τη φακίδα της ίριδας;

Όχι ακριβώς.

Οι φακίδες της ίριδας είναι πολύ μικρές, επίπεδες περιοχές αυξημένης μελάγχρωσης. Δεν σχηματίζουν πραγματική μάζα και συνήθως δεν παραμορφώνουν τη φυσιολογική αρχιτεκτονική της ίριδας.

Ο σπίλος είναι μια πιο οργανωμένη μελανοκυτταρική βλάβη και μπορεί:

• να έχει μεγαλύτερη διάμετρο,
• να παρουσιάζει μικρό πάχος,
• να αλλάζει το φυσιολογικό ανάγλυφο της ίριδας,
• να επηρεάζει το χείλος της κόρης,
• ή να επεκτείνεται προς τη γωνία του προσθίου θαλάμου.

Η διάκριση μεταξύ μιας απλής φακίδας, ενός σπίλου και άλλης βλάβης γίνεται κατά την εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία και, όταν χρειάζεται, με εξειδικευμένη απεικόνιση. Οι μελανοκυτταρικές βλάβες αποτελούν μεγάλο μέρος των συμπαγών όγκων της ίριδας, αλλά στη διαφορική διάγνωση περιλαμβάνονται επίσης κύστεις και αρκετές άλλες καλοήθεις ή κακοήθεις αλλοιώσεις.

Προκαλεί συμπτώματα ο σπίλος ίριδας;

Συνήθως όχι.

Οι περισσότεροι σπίλοι ανακαλύπτονται τυχαία επειδή:

• δεν προκαλούν πόνο,
• δεν μειώνουν την όραση,
• και μπορεί να παραμένουν σταθεροί για πολλά χρόνια.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ασθενής παρατηρεί απλώς μια διαφορετική χρωματική περιοχή στο ένα μάτι.

Μεγαλύτερες ή ανατομικά ιδιαίτερες βλάβες μπορεί σπανιότερα να σχετίζονται με:

• παραμόρφωση της κόρης,
• διαφορά στην εμφάνιση της ίριδας,
• τοπική ανάπτυξη αγγείων,
• διαταραχή της γωνίας του προσθίου θαλάμου,
• αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης,
• ή αιμορραγία μέσα στον πρόσθιο θάλαμο.

Τα τελευταία ευρήματα δεν είναι χαρακτηριστικά ενός απλού σταθερού σπίλου και χρειάζονται λεπτομερή αξιολόγηση.

Μπορεί ένας σπίλος ίριδας να γίνει μελάνωμα;

Η μεγάλη πλειονότητα των σπίλων δεν παρουσιάζει κακοήθη συμπεριφορά.

Ο στόχος της παρακολούθησης δεν είναι να θεωρούμε κάθε σπίλο «προκαρκινικό», αλλά να αναγνωρίζουμε έγκαιρα τη μικρή ομάδα βλαβών που παρουσιάζει ύποπτη συμπεριφορά.

Σπίλος ίριδας ή μελάνωμα;

Αυτή είναι η σημαντικότερη ερώτηση όταν εντοπίζεται μια πραγματική μελανοκυτταρική μάζα στην ίριδα.

Ένας τυπικός σπίλος συχνά:

• είναι μικρός,
• έχει σχετικά σαφή όρια,
• δεν παρουσιάζει σημαντική αύξηση,
• δεν προκαλεί αιμορραγία,
• δεν προκαλεί δευτεροπαθές γλαύκωμα,
• και δεν παρουσιάζει διάχυτη επέκταση στην ίριδα.

Το μελάνωμα ίριδας, αντίθετα, μπορεί να εμφανίζει πραγματική αύξηση, μεγαλύτερο πάχος, αγγείωση, παραμόρφωση της κόρης, διασπορά κυττάρων στην επιφάνεια της ίριδας ή στη γωνία του προσθίου θαλάμου και σε ορισμένες περιπτώσεις αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης.

Υπάρχουν, όμως, ενδιάμεσες ή αμφίβολες βλάβες στις οποίες η διάκριση δεν μπορεί να γίνει από μία μόνο εξέταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις η τεκμηρίωση της συμπεριφοράς της βλάβης στον χρόνο έχει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία.

Το σημαντικότερο εύρημα: πραγματική αύξηση της βλάβης

Από όλα τα χαρακτηριστικά μιας αμφίβολης βλάβης, η τεκμηριωμένη αύξηση με την πάροδο του χρόνου έχει ιδιαίτερη σημασία.

Για τον λόγο αυτό, οι φωτογραφίες υψηλής ποιότητας αποτελούν βασικό μέρος της παρακολούθησης.

Η σύγκριση πρέπει να γίνεται με τρόπο όσο το δυνατόν πιο τυποποιημένο, ώστε να αξιολογούνται:

• η βασική διάμετρος,
• το πάχος,
• τα όρια,
• η σχέση με την κόρη,
• η σχέση με τη γωνία του προσθίου θαλάμου,
• η αγγείωση,
• τυχόν διασπορά.

Η απλή εντύπωση του ασθενούς ότι «η ελιά μεγάλωσε» είναι σημαντικός λόγος για επανέλεγχο, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την αντικειμενική φωτογραφική και απεικονιστική σύγκριση. Η σειριακή φωτογράφιση αποτελεί βασικό εργαλείο για την τεκμηρίωση της επιφανειακής ανάπτυξης των όγκων της ίριδας.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η αξιολόγηση ενός σπίλου ίριδας μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικές εξετάσεις ανάλογα με το μέγεθος, τη θέση και τα χαρακτηριστικά του.

Εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία

Αποτελεί τη βασική εξέταση.

Με τη βιομικροσκόπηση αξιολογούνται:

• η ακριβής θέση,
• η διάμετρος,
• το χρώμα,
• το πάχος,
• τα όρια,
• η επιφάνεια,
• η παρουσία αγγείων,
• η σχέση με την κόρη,
• η παρουσία εκτροπίου,
• τυχόν αλλαγές στον φακό ή στις παρακείμενες δομές.

Επειδή η ίριδα είναι άμεσα ορατή, η λεπτομερής κλινική εξέταση παρέχει σημαντικές πληροφορίες που δεν μπορούν να αντικατασταθούν από μία μεμονωμένη απεικονιστική εξέταση.

Φωτογράφιση προσθίου ημιμορίου

Η φωτογραφική τεκμηρίωση είναι εξαιρετικά σημαντική.

Δημιουργεί ένα αντικειμενικό σημείο αναφοράς ώστε σε επόμενες επισκέψεις να διαπιστωθεί αν η βλάβη:

• παρέμεινε σταθερή,
• άλλαξε χρώμα,
• αυξήθηκε σε διάμετρο,
• άλλαξε μορφολογία,
• ή ανέπτυξε νέα αγγείωση.

Ιδιαίτερα όταν ο ασθενής δεν διαθέτει προηγούμενες εξετάσεις, η πρώτη σωστή φωτογραφική καταγραφή αποτελεί τη βάση για κάθε μελλοντική σύγκριση.

Γωνιοσκοπία

Η γωνιοσκοπία επιτρέπει την εξέταση της γωνίας του προσθίου θαλάμου.

Είναι χρήσιμη για να διαπιστωθεί αν η βλάβη:

• φτάνει μέχρι τη γωνία,
• επεκτείνεται μέσα σε αυτήν,
• ή υπάρχει διασπορά μελανοκυτταρικών στοιχείων.

Η συμμετοχή της γωνίας μπορεί να επηρεάσει τόσο τη διαφορική διάγνωση όσο και τη θεραπευτική προσέγγιση.

Υπερηχογραφική βιομικροσκόπηση προσθιου ημιμοριου οφθαλμου – UBM

Η Ultrasound Biomicroscopy (UBM) αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο για τους όγκους της ίριδας

Επιτρέπει:

• μέτρηση του πάχους της βλάβης,
• απεικόνιση του οπίσθιου ορίου,
• έλεγχο πιθανής επέκτασης προς το ακτινωτό σώμα,
• διάκριση συμπαγούς βλάβης από κύστη,
• αξιολόγηση της γωνίας,
• επαναλήψιμες μετρήσεις κατά την παρακολούθηση.

Οι νεότερες ανασκοπήσεις εξακολουθούν να θεωρούν την διαγνωστικη εξεταση UBM ιδιαίτερα σημαντική για βαθύτερες ή ιριδοακτινωτές βλάβες, επειδή μπορεί να απεικονίσει περιοχές που δεν είναι ορατές άμεσα.

Oπτιλη Τομογραφια προσθίου ημιμορίου

Το Anterior Segment OCT είναι μια γρήγορη, μη επεμβατική εξέταση που μπορεί να προσφέρει πολύ υψηλής ανάλυσης εικόνες της πρόσθιας επιφάνειας της ίριδας.

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε:

• μικρές,
• επιφανειακές,
• και ελάχιστα υπερυψωμένες βλάβες.

Σε πιο έντονα μελαγχρωματικές ή βαθύτερες βλάβες, η απορρόφηση του φωτός μπορεί να εμποδίσει την απεικόνιση του οπίσθιου ορίου. Συγκριτικές μελέτες δείχνουν ότι η διαγνωστικη εξεταση UBM υπερέχει γενικά στην απεικόνιση του οπίσθιου ορίου και στην πλήρη διαμόρφωση των βαθύτερων όγκων, ενώ η διαγνωστικη εξεταση OCT προσθιου ημιμοριων  μπορεί να παρέχει εξαιρετική λεπτομέρεια για την πρόσθια επιφάνεια και μικρές βλάβες.

Τι άλλο μπορεί να μοιάζει με σπίλο ίριδας;

Στη διαφορική διάγνωση μπορεί να περιλαμβάνονται:

• φακίδα της ίριδας,
• κύστη της ίριδας ή του μελάγχρου επιθηλίου,
• μελανοκύτωμα,
• μελάνωμα ίριδας,
• αδένωμα του μελάγχρου επιθηλίου,
• αγγειακές βλάβες,
• φλεγμονώδη ή κοκκιωματώδη οζίδια,
• μεταστατικός όγκος,
• ξένο σώμα,
• άλλες σπανιότερες βλάβες του προσθίου ημιμορίου.

Η ηλικία του ασθενούς, το ιστορικό, η μορφολογία και η απεικονιστική εικόνα βοηθούν στη διάκριση.

Χρειάζεται βιοψία ένας σπίλος ίριδας;

Συνήθως όχι.

Ένας τυπικός, μικρός και σταθερός σπίλος μπορεί να παρακολουθείται χωρίς να χρειάζεται να ληφθεί ιστός.

Η βιοψία αποτελεί επιλογή σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν:

• η διάγνωση παραμένει αβέβαιη,
• η κλινική και απεικονιστική εικόνα δεν είναι χαρακτηριστική,
• υπάρχει πραγματική υποψία άλλου όγκου,
• ή το αποτέλεσμα αναμένεται να αλλάξει ουσιαστικά τη θεραπευτική απόφαση.

Υπάρχουν διαφορετικές τεχνικές βιοψίας για όγκους της ίριδας και του προσθίου θαλάμου, η επιλογή είναι εξατομικευμενη

Η βιοψία δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για κάθε καφέ κηλίδα στην ίριδα.

Κάθε πότε πρέπει να παρακολουθείται;

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρόγραμμα κατάλληλο για όλους.

Η συχνότητα εξαρτάται από:

• την πρώτη εμφάνιση της βλάβης,
• το μέγεθος,
• το πάχος,
• τη θέση,
• τα όρια,
• την ύπαρξη προηγούμενων φωτογραφιών,
• την παρουσία ή όχι ύποπτων χαρακτηριστικών,
• και τη συνολική κλινική εκτίμηση.

Μια πρόσφατα εντοπισμένη ή αμφίβολη βλάβη μπορεί να χρειάζεται αρχικά πιο στενούς επανελέγχους, για παράδειγμα ανά λίγους μήνες, μέχρι να τεκμηριωθεί η σταθερότητα.

Ένας επί χρόνια σταθερός σπίλος χωρίς ύποπτα χαρακτηριστικά μπορεί συνήθως να παρακολουθείται σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Η σύγχρονη κλινική καθοδήγηση δίνει έμφαση στη φωτογραφική τεκμηρίωση και στην εξατομίκευση της συχνότητας επανελέγχου ανάλογα με τον κίνδυνο.

Χρειάζεται θεραπεία ένας σπίλος ίριδας;

Συνήθως όχι.

Η θεραπεία δεν ενδείκνυται σε μια καλοήθη βλάβη μόνο και μόνο επειδή είναι ορατή.

Ο στόχος είναι:

1. να επιβεβαιωθεί ότι η εικόνα είναι συμβατή με σπίλο,
2. να δημιουργηθεί σωστή αρχική καταγραφή,
3. να παρακολουθείται όταν χρειάζεται,
4. και να παρέμβουμε μόνο αν προκύψουν στοιχεία που αλλάζουν τη διάγνωση ή προκαλούνται σημαντικές επιπλοκές.

Εάν μια βλάβη παρουσιάσει τεκμηριωμένη ανάπτυξη ή χαρακτηριστικά συμβατά με μελάνωμα, τότε η αντιμετώπιση αλλάζει και μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργική εκτομή ή ακτινοθεραπεία, ανάλογα με την έκταση και την ανατομική θέση του όγκου. Για επιβεβαιωμένο μελάνωμα ίριδας, τόσο συγκεκριμένες χειρουργικες τεχνικες  όσο και η βραχυθεραπεία μπορούν να προσφέρουν υψηλά ποσοστά τοπικού ελέγχου σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς.

Πότε πρέπει να ζητήσετε εξιδικευμενη οφθαλμολογικη εκτιμηση ;

Εξειδικευμένη δεύτερη γνώμη μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν:

• η γνωμάτευση αναφέρει «ύποπτος σπίλος ίριδας»,
• δεν είναι σαφές αν πρόκειται για σπίλο ή μελάνωμα,
• έχει καταγραφεί αύξηση,
• η βλάβη προκαλεί παραμόρφωση της κόρης,
• υπάρχει ύφαιμα,
• υπάρχει αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση,
• η βλάβη φτάνει στη γωνία του προσθίου θαλάμου,
• υπάρχει πιθανότητα συμμετοχής του ακτινωτού σώματος,
• έχει προταθεί βιοψία ή επέμβαση,
• ή υπάρχουν διαφορετικές ιατρικές εκτιμήσεις.

Η δεύτερη γνώμη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πρώτη διάγνωση είναι λανθασμένη. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί απλώς να επιβεβαιώσει ότι πρόκειται για καλοήθη βλάβη και να καθορίσει ένα σαφές πρόγραμμα παρακολούθησης.

Τι πρέπει να φέρει ο ασθενής στην εξέταση;

Εάν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί εξετάσεις, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να προσκομίζονται:

• παλαιότερες φωτογραφίες της ίριδας,
• προηγούμενες μετρήσεις,
• προηγουμενες διαγνωστικες εξετάσεις
• προηγούμενες ιατρικές γνωματεύσεις,
• τυχόν χειρουργικές ή ιστολογικές εκθέσεις.

Ακόμη και παλαιότερες προσωπικές φωτογραφίες στις οποίες φαίνεται καθαρά το μάτι μπορεί μερικές φορές να δώσουν πληροφορίες σχετικά με το πόσο καιρό υπάρχει μια εμφανής βλάβη ή αν υπάρχει κάποια αύξηση της βλάβης

Η σύγκριση με παλαιότερα δεδομένα είναι πολύ πιο αξιόπιστη από την προσπάθεια να εκτιμηθεί η εξέλιξη μόνο από τη μνήμη.

Γιατί έχει σημασία η αξιολόγηση από εξειδικευμένο οφθαλμίατρο στην οφθαλμικη ογκολογία?

Ο σπίλος της ίριδας είναι συχνά μια απλή καλοήθης βλάβη. Η δυσκολία βρίσκεται στις λιγότερο τυπικές περιπτώσεις.

Η εξειδικευμένη αξιολόγηση επιτρέπει να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα:

• Είναι πραγματικά σπίλος ή άλλη βλάβη;
• Είναι επίπεδη ή σχηματίζει πραγματική μάζα;
• Ποιο είναι το ακριβές πάχος της;
• Επεκτείνεται στη γωνία;
• Υπάρχει συμμετοχή του ακτινωτού σώματος;
• Υπάρχουν ύποπτα αγγεία ή διασπορά;
• Υπάρχει αντικειμενική αύξηση;
• Χρειάζεται απλή παρακολούθηση, βιοψία ή θεραπεία;

Το Οφθαλμο-Ογκολογικό Κέντρο Παίδων & Ενηλίκων του ΥΓΕΙΑ παρέχει εξειδικευμένη αξιολόγηση και παρακολούθηση καλοηθών οφθαλμικών όγκων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και ο σπίλος της ίριδας. Η Διευθύντρια του Κέντρου διαθέτει εξειδίκευση στην οφθαλμική ογκολογία τόσο των ενηλίκων όσο και των παιδιών.

Συχνές ερωτήσεις για τον σπίλο ίριδας

Είναι ο σπίλος ίριδας καρκίνος;

Όχι. Ο σπίλος είναι εξ ορισμού καλοήθης μελανοκυτταρική βλάβη.

Ο λόγος που ορισμένοι σπίλοι παρακολουθούνται είναι ότι μια μικρή ομάδα αμφίβολων βλαβών μπορεί να παρουσιάσει αύξηση και τελικά να πληροί τα κριτήρια μελανώματος.

Είναι κάθε καφέ κηλίδα στην ίριδα σπίλος;

Όχι.

Μπορεί να πρόκειται για απλή φακίδα, σπίλο, κύστη, μελανοκύτωμα ή άλλη βλάβη. Η διάγνωση γίνεται με οφθαλμολογική εξέταση.

Μπορώ να καταλάβω μόνος μου αν είναι σπίλος ή μελάνωμα;

Όχι με αξιοπιστία.

Το μέγεθος, το πάχος, η γωνία του προσθίου θαλάμου και η πιθανή επέκταση πίσω από την ίριδα δεν μπορούν να αξιολογηθούν επαρκώς στον καθρέφτη ή σε μια απλή φωτογραφία.

Είναι επικίνδυνο αν είναι πολύ σκούρο;

Όχι απαραίτητα.

Το χρώμα από μόνο του δεν καθορίζει την κακοήθεια. Υπάρχουν πολύ σκούροι καλοήθεις σπίλοι και λιγότερο μελαγχρωματικές κακοήθεις βλάβες.

Μπορεί ένας σπίλος να υπάρχει από τη γέννηση;

Ορισμένες μελανοκυτταρικές βλάβες μπορεί να υπάρχουν από μικρή ηλικία, ενώ άλλες γίνονται αντιληπτές αργότερα. Η ηλικία κατά την οποία παρατηρήθηκε πρώτη φορά αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής αξιολόγησης.

Τι είναι το ύφαιμα;

Είναι η παρουσία αίματος στον πρόσθιο θάλαμο, δηλαδή στον χώρο ανάμεσα στον κερατοειδή και την ίριδα.

Όταν εμφανίζεται χωρίς προφανή αιτία σε μάτι με όγκο της ίριδας, αποτελεί εύρημα που χρειάζεται διερεύνηση.

Τι είναι το εκτρόπιο της ίριδας;

Στο ectropion uveae, το μελάγχρουν επιθήλιο από την πίσω επιφάνεια της ίριδας γυρίζει προς τα εμπρός στο χείλος της κόρης.

Όταν συνυπάρχει με μια μελανοκυτταρική μάζα, αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά που λαμβάνονται υπόψη για την εκτίμηση του κινδύνου ανάπτυξης.

Χρειάζεται πάντα υπερηχος UBM;

Όχι σε κάθε μικρή και απολύτως τυπική βλάβη.

Ο υπερηχος UBM είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν χρειάζεται ακριβής μέτρηση του πάχους, όταν η βλάβη βρίσκεται περιφερικά, όταν επεκτείνεται προς τη γωνία ή όταν πρέπει να αποκλειστεί συμμετοχή του ακτινωτού σώματος.

Χρειάζεται πάντα βιοψία;

Όχι.

Οι περισσότεροι σπίλοι μπορούν να διαγνωστούν και να παρακολουθούνται κλινικά και απεικονιστικά. Η βιοψία χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες περιπτώσεις διαγνωστικής αβεβαιότητας.

Μπορεί ο σπίλος να προκαλέσει γλαύκωμα;

Ένας απλός σπίλος συνήθως όχι. Η εμφάνιση δευτεροπαθούς γλαυκώματος ή σημαντικής αύξησης της ενδοφθάλμιας πίεσης σε μάτι με βλάβη της ίριδας χρειάζεται προσεκτικό έλεγχο, καθώς μπορεί να υποδηλώνει συμμετοχή της γωνίας ή πιο επιθετική συμπεριφορά.

Εάν παραμένει σταθερός, χρειάζεται να συνεχίσω να τον ελέγχω;

Συνήθως ναι, αλλά η συχνότητα μπορεί να μειωθεί σημαντικά όταν έχει τεκμηριωθεί μακροχρόνια σταθερότητα και δεν υπάρχουν ύποπτα χαρακτηριστικά.

Το ακριβές πρόγραμμα πρέπει να καθορίζεται εξατομικευμένα.

Πότε πρέπει να ζητήσετε εξειδικευμένη αξιολόγηση;

Είναι σημαντικό να εξεταστεί μια βλάβη όταν:

• εμφανίστηκε μια νέα κηλίδα ή μάζα στην ίριδα,
• φαίνεται να μεγαλώνει,
• αλλάζει η μορφή της κόρης,
• εμφανίζονται νέα αγγεία,
• παρουσιάζεται ανεξήγητο ύφαιμα,
• αυξάνεται η ενδοφθάλμια πίεση,
• η βλάβη επεκτείνεται στη γωνία,
• υπάρχει αμφιβολία αν πρόκειται για σπίλο ή μελάνωμα,
• έχει προταθεί βιοψία ή χειρουργική επέμβαση,
• ή δεν υπάρχει προηγούμενη φωτογραφική τεκμηρίωση.

Η εξειδικευμένη αξιολόγηση δεν σημαίνει ότι μια βλάβη είναι κακοήθης. Συχνά ο σημαντικότερος ρόλος της είναι ακριβώς το αντίθετο: να τεκμηριώσει ότι πρόκειται για έναν καλοήθη σπίλο και να αποφευχθεί μια περιττή επέμβαση.

Το βασικό μήνυμα

Ο σπίλος ίριδας είναι στις περισσότερες περιπτώσεις μια καλοήθης μελανοκυτταρική βλάβη και δεν χρειάζεται θεραπεία.

Αυτό που έχει σημασία είναι να διαχωρίζεται σωστά από άλλες αλλοιώσεις της ίριδας και να υπάρχει αντικειμενική καταγραφή της αρχικής εικόνας.

Η σωστή προσέγγιση βασίζεται:

• στην εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία,
• στη φωτογράφιση,
• στη γωνιοσκοπία όταν ενδείκνυται,
• στην UBM ή στο OCT προσθίου ημιμορίου όπου χρειάζεται,
• στη σύγκριση με προηγούμενες εξετάσεις,
• και στην αναγνώριση πραγματικής αύξησης ή άλλων ύποπτων χαρακτηριστικών.

Η παρουσία μιας «ελιάς» στην ίριδα δεν πρέπει να αποτελεί από μόνη της αιτία φόβου. Μια νέα ή μεταβαλλόμενη βλάβη, όμως, αξίζει να αξιολογείται σωστά ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται για έναν σταθερό καλοήθη σπίλο ή για μια βλάβη που χρειάζεται στενότερη παρακολούθηση.

Για αξιολόγηση σπίλου ίριδας, καφέ κηλίδας στην ίριδα, ύποπτης βλάβης του προσθίου ημιμορίου ή δεύτερη εξιδικευμενη γνώμη, οι ασθενείς μπορούν να απευθύνονται στο Οφθαλμο-Ογκολογικό Κέντρο Παίδων & Ενηλίκων του ΥΓΕΙΑ.

Σημείωση

Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την οφθαλμολογική εξέταση, την ιατρική διάγνωση ή την εξατομικευμένη συμβουλή του θεράποντος ιατρού.